Politieke Economie – Bas Jacobs

There is no such thing as a free lunch: alleen mensen betalen de rekening van de Eurocrisis

with 27 comments

Onze politici zijn naarstig op zoek naar geld, naar een magische oplossing, een wonderolie of een benevolente suikeroom zodat de Eurolanden worden verlost uit hun financiële lijdensweg. Allerlei opties worden nu bediscussieerd zoals extra leningen van IMF of China aan het noodfonds, het omvormen van het noodfonds tot een bank die onbeperkt geld kan opnemen bij de ECB, het garanderen van de eerste 20 procent verliezen op staatsleningen, een belasting op banken of op financiële transacties, het afschrijven op Griekse staatsobligaties (‘haircut’).

Het NRC Handelsblad schreef gister: “Alleen superingevoerden begrijpen de voordelen en nadelen hiervan”. Dit ontlokte Bert Wagendorp in De Volkskrant de opmerking: “Het begint erop te lijken dat we problemen moeten oplossen waarvan niemand meer de complexiteit volledig doorgrondt.”

Het valt wel mee, al doen onze politici niet erg hun best om de zaak transparanter te maken. Twee dingen moeten uitelkaar worden gehouden.

1. Wat doen we met failliete landen en banken?

2. Wat doen we met niet-failliete landen en banken?

Wat doen we met failliete landen en banken?

Het antwoord op deze eerste vraag is: we moeten de oninbare verliezen nemen. En die verliezen komen hoe dan ook bij mensen terecht. Uiteindelijk betalen u en ik daarvoor. Om Milton Friedman aan te halen: There is no such thing as a free lunch. Zie dit filmpje:

Als u in de veronderstelling verkeert dat het u niets gaat kosten, kan ik u uit die droom helpen. Uiteindelijk betalen alleen mensen de kosten van de crisis. Gaan de banken meebetalen via een bankenbelasting, transactiebelasting, of een grotere afschrijving op Griekse obligaties? Helaas: de verliezen worden afgewenteld op de spaarders met lagere rentes, op mensen die geld lenen met hogere rentes, zoals de hypotheekrente, en op de aandeelhouders van de banken die een lager rendement ontvangen op hun beleggingen (denk aan onze pensioenfondsen). Het zijn dus u en ik die de verliezen van banken betalen, via hogere prijzen van bankdiensten of via ons pensioenfonds dat verliezen incasseert op bankbeleggingen, maar niet ‘de banken’.

Een groter noodfonds? U en ik moeten als belastingbetaler, samen met de belastingbetalers van de andere Europese landen, het noodfonds vullen. Hoe groter het noodfonds, hoe meer u en ik mogelijk worden aangeslagen via de blauwe envelop om eventuele verliezen van het noodfonds te betalen. Een gepimpt noodfonds dat via financiële constructies (‘leveraging’) groter kan worden kan mogelijk meer armslag krijgen, maar het wordt daardoor onherroepelijk een veel riskanter vehikel. En voor die risico’s staan uiteindelijk de belastingbetalers in de Eurozone garant, direct of indirect als de risico’s naar de ECB worden verschoven. De burgers van de Eurolanden zijn via hun overheid aandeelhouder bij de ECB. Het maakt dus niets uit of de ECB verliezen maakt; die komen altijd naar rato van het aandelenkapitaal weer terug bij de overheden van de Eurolanden.

Het IMF en China om het noodfonds te vullen? Aan buitenlandse geldschieters moet altijd met rente of verlies aan politieke invloed worden betaald. Netto wordt de Eurozone daar niet rijker van; tegenover een groter noodfonds (bezittingen) staan ook hogere schulden. Dat is dus een schijnoplossing.

De ECB laten meebetalen? Veel politici vinden het maar wat fijn dat de ECB nu voor hen de hete kolen uit het vuur haalt. Als de ECB geld moet drukken om de verliezen goed te maken op openmarktoperaties, dan neemt de inflatie toe, en zien mensen het reële (voor inflatie gecorrigeerde) rendement op hun spaargeld en pensioenen dalen. (Overigens is het niet gezegd dat de ECB altijd verliezen maakt op openmarktoperaties, daarover hieronder meer.) Ook de reële kosten van schuld dalen. Een hogere inflatie is feitelijk een belasting op besparingen.

Als de ECB met de geldpers failliete landen en banken overeind houdt, betalen uiteindelijk u en ik de inflatiebelasting doordat ons spaargeld en pensioenvermogen minder waard wordt. Vooralsnog is er mijns inziens geen gevaar voor inflatie gezien de gedeprimeerde toestand van de Europese economie. Maar of de kosten van een land/bankfaillissement nu via de ECB of het noodfonds loopt, maakt niet uit. In beide gevallen bent u het haasje. Alleen denken onze politici via de inflatiebelasting stiekem hun politieke verantwoordelijkheid te ontlopen voor dit quasi-fiscale beleid van de ECB. (Vandaar het gedonder met Duitsland en opstappende ECB-bestuurders.)

Monetaire politiek moet niet worden vermengd met budgettaire politiek om de geloofwaardigheid van de ECB te bewaren. De ECB moet daarom geen obligaties opkopen van failliete landen. Ook moet ze banken die failliet zijn niet langer aan het infuus houden. Failliete banken en landen moeten geherstructureerd, al dan niet met behulp van het noodfonds. Het is beter om direct die verliezen te nemen via het noodfonds dan de geloofwaardigheid van de ECB te verpesten.

Het maakt voor de omvang crisisrekening niets uit of we die direct moeten betalen via onze overheid of via banken of via de ECB of via het buitenland. Het is een illusie te denken dat we die rekening via een slinkse route op een ander af kunnen wentelen. Het is daarom ook zo treurig te zien dat onze politici al maanden in de weer zijn een magische truc te verzinnen. Maar er is geen magische truc en er zijn ook geen marsmannetjes die de crisisrekening graag willen betalen.

Maakt het dan economisch helemaal niets uit? Jawel. Je wilt dat diegenen die risico’s hebben genomen, ook de prijs betalen voor dat risico. Dus: banken moeten bloeden voor hun grote blootstelling aan riskante obligaties; de aandeelhouders (ook onze pensioenfondsen) zien dan hun aandelen helemaal niets meer waard worden. Als banken daardoor omvallen, moeten belastingbetalers banken herkapitaliseren om te voorkomen dat een bankencrash optreedt. Bankieren moet worden gered, niet bankiers. Overigens is het afschrijven van verliezen in banken riskant. De politiek mag nooit verlangen dat banken verliezen nemen zonder dat ze een vangnet onder het financiële systeem spannen. Landen die gefaald hebben in toezicht op hun financiële sector (bv. Frankrijk) moeten eerst zelf de consequenties dragen van dat falen, voordat ze een beroep doen op andere landen. Een bankenbelasting of een transactiebelasting is daarentegen minder verstandig; die wordt eenvoudig afgewenteld op de consument, zeker als niet alle landen meedoen.

Het zou mooi zijn als onze politici eerlijk zouden zijn en direct te proberen belastingbetalers het hele verhaal te vertellen:

De verliezen op failliete landen en banken moet u betalen, linksom of rechtsom, als belastingbetaler, aandeelhouder rekeninghouder of spaarder. Er is geen gratis lunch. Wij proberen te zorgen dat diegenen die verkeerde beslissingen hebben genomen, ook de grootste verantwoordelijkheid daarvoor dragen, teneinde te voorkomen dat ze worden beloond voor slecht gedrag.

Wat doen we met niet-failliete landen en banken?

Het antwoord op de tweede vraag is ook heel simpel: die moeten we met alle macht beschermen tegen omvallen door marktpaniek. Europa moet de lijn trekken waar landen en banken solvabel zijn en waar niet. En dat weigeren we nu.

Bij de banken heeft de ECB al alle speciale voorzieningen die in 2008 in het leven zijn geroepen inmiddels weer geoperationaliseerd. De ECB is de lener in laatste instantie (‘lender of last resort’) als banken op de geldmarkt geen geld meer kunnen krijgen. De ECB verdomt het echter om lender of last resort te zijn voor overheden. Nu zitten we met het probleem dat solvabele overheden kunnen omvallen door marktpaniek die vanzelf bewaarheid wordt. Als beleggers denken dat landen failliet gaan, verkopen ze hun obligaties, de rentelasten voor betreffende overheden stijgen, beleggers zien vervolgens dat de kans dat die overheden niet aan hun verplichtingen kunnen voldoen toeneemt, waaroor de angst van beleggers dat landen failliet gaan wordt bevestigd. Zo kunnen rentes in Eurolanden in no-time door het dak gaan en kunnen op hol geslagen financiële markten iedere overheid tot een faillissement dwingen.

Zolang het noodfonds nog niet groot genoeg is, moet de ECB daarom de opdracht krijgen van de Eurolanden om coûte-que-coûte faillissementen bij solvabele landen te voorkomen – al dan niet na enige budgettaire ingrepen en banksaneringen (Spanje, Italië en Frankrijk). De ECB kan tegen dumpprijzen obligaties opkopen van beleggers die van hun obligaties afwillen en die weer verkopen als de gekte in de hoofden van beleggers weer is opgehouden.

Opkopen van obligaties van niet-failliete landen, die nu door marktpaniek geen geld kunnen lenen, kost geen geld. Als beleggers ten onrechte denken dat een land failliet gaat kan de ECB tegen een veel lagere koers dan de werkelijke waarde obligaties opkopen en dat later (waarschijnlijk met winst) weer verkopen. De ECB kan altijd de inflatie onder controle houden door een deel van de opgekochte obligaties weer te verkopen teneinde zo de geldhoeveelheid te verkrappen. Bovendien kan Europa nu best wat inflatie gebruiken. Door de economische krimp dreigt een schuld-deflatie-spiraal: de reële waarde van schulden neemt toe door dalende prijzen terwijl de inkomens dalen. Dat is een recept voor financiële rampspoed. Tot slot, de ECB moet niet landen ‘excessief’ gaan steunen zodanig dat de druk helemaal wegvalt om de begroting op orde te houden. Rentes op staatsobligaties moeten daarom een adequate weerspiegeling blijven van het wanbetalingsrisico van overheden.

Het is voor de ECB belangrijk om haar geloofwaardigheid te behouden bij de monetaire politiek. Daarom moet monetaire financiering van oninbare staats- en bankschulden (waar Mathijs Bouman en de Duitsers terecht bang voor zijn) worden voorkomen. Maar liquiditeitssteun aan solvabele overheden is in principe geen monetaire financiering (het kost in beginsel niets) en ondermijnt daarmee de geloofwaardigheid van de ECB niet. Je kunt de monetaire politiek bovendien perfect scheiden van het stabiliseren van de obligatiemarkten. Het meest direct is om alle mogelijke verliezen op het opkoopprogramma van de ECB (als ze al optreden) direct door het noodfonds te laten betalen en, wanneer het noodfonds is opgetuigd, het opkoopprogramma via het noodfonds voort te zetten en uit de ECB te halen. Maar zolang overheden het noodfonds te klein houden, is de ECB werkelijk de enige instantie die nu een economische meltdown in het Eurogebied kan voorkomen.

Ook nu weer weigeren onze politici om kiezers de waarheid te vertellen. Het stoppen van de crisis betekent onherroepelijk een (minimale) overdracht van soevereiniteit. Wil het Europese project slagen, dan moeten de belastingbetalers van alle Eurolanden garant staan voor alle landen en banken die solvabel worden geacht. Welk instrument ook wordt gekozen (noodfonds, ECB, Eurobonds, etc), in alle gevallen staat de belastingbetaler garant. Zolang die garanties alleen gelden voor solvabele landen en banken loopt de belastingbetaler geen financieel risico. Als dit niet gebeurt, dan blijven markten in paniek en alle landen en banken met in eerste instantie alleen liquiditeitsproblemen gaan dan uiteindelijk toch failliet. Dat is de reden dat de kosten van het oplossen van de Eurocrisis steeds hoger worden. Steeds meer landen en banken die aanvankelijk alleen maar een liquiditeitsprobleem hadden worden nu door de richting een faillissement gedwongen, aangezien het commitment van onze politici aan de Euro halfhartig is.

Door dit aanhoudende mismanagement van de Eurocrisis, raakt de Europese economie in een nieuwe recessie. U en ik betalen daarvoor met een lager loon, hogere werkloosheid, minder rendement op ons spaargeld en pensioenbeleggingen en lagere huizenprijzen. Ook grotere staatsschulden moeten ooit weer door ons terugbetaald worden met lastenverzwaringen of bezuinigingen.

De weigering van Duitsland en Nederland om zowel het noodfonds te vergroten als de ECB de opdracht te geven om nu vol gas te geven, om te voorkomen dat Spanje, Italië en zelfs Frankrijk omvallen, is uitermate destructief en legt een bom onder de Eurozone. Ook hier moeten onze politici belastingbetalers wederom het hele verhaal vertellen:

Voor het beëindigen van de problemen in de Eurozone, moet u, samen met alle andere belastingbetalers in de Eurozone, garant staan voor de schulden van landen en banken die wij solvabel achten. Als u zich volledig committeert gaat dat u helemaal niets extra kosten (afgezien van de onvermijdelijke verliezen op de failliete landen en banken — zie vorige stuk). Wij hebben dan dankzij uw commitment de ‘bazooka’ waarmee paniek op de financiële markten voor eens en voor altijd stopt en de Euro in tact blijft. Maar als u weigert om uzelf committeren aan het Europroject, dan krijgt u, belastingbetaler, van ons de waarschuwing dat dit uit kan draaien op een bankencrash en een economische depressie. Grote delen van uw geld en pensioenvermogen dat is belegd in obligaties en is gestald bij banken zullen verdampen. Uw inkomen gaat dalen, u kunt werkloos raken, de belastingen gaan stijgen, de overheidsvoorzieningen worden minder en de huizenprijzen zullen dalen. De keus is aan u.

Politici moeten ophouden met het zoeken naar uitwegen die de problemen niet oplossen, maar alleen maar groter maken.

Written by basjacobs

25 oktober 2011 bij 15:47

Geplaatst in Uncategorized

27 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Weer een leuk artikel van iemand die eindelijk de gewone burger eens goed wil inlichten???? Hij vergeet dan wel even te het volgende te vermelden:
    1. De ECB is falliet waarom? De ECB heeft een kapitaalvermogen van iets meer dan 5 miljard euro en inmiidels voor plus minus 165 miljatd aan staatobligaties gekocht – hefboom = 33 maal het kapitaal (Tier capital one ratio = 3,3 %.
    De ECB heeft dus geen enkele ruimte om te ondersteunen mits het geherkapitaliseerd word.
    2. De banken in Europa moeten voor eind 2012 maar liefst 8000 miljard aan leningen aflossen. Gezien het feit dat de kapitaalmarkt op slot zit zie ik geen oplossing.
    3. De derivatenmarkt (opties etc.) is van 600.000 miljard dollar in 2008 gestegen naar zo’n 1.500.000 miljard dollar in 2011. De Franse banken hebben bijvoorbeeld voor zo’n 47.000 miljard dollar aan derivaten in hun bezit. Nederland 8000 miljard dollar. Er hoeft hier maar een kleine crash op te treden en de financiele wereld stort in elkaar.

    Als we dan toch eerlijk zijn doe het dan wel juist!!!!

    Toine

    25 oktober 2011 at 16:45

  2. Duidelijk. Ook duidelijk: wat een geklungel door onze politici die wij -je krijgt overigens de leiders die je verdient- “gekozen” hebben.
    Vraag die onder de beschreven problematiek ligt, is dus: waarom kunnen we het niet aan economen als Bas Jacobs overlaten? In plaats van NL politici te kiezen waarvan er een of twee dan gaan klungelen. Of 17 EU politici gaan klungelen? Dan kom je er toch niet meer uit, zeg en zie nou zelf.Democratie wordt idd duur betaald.

    • waarom kunnen we het niet aan economen als Bas Jacobs overlaten?

      Omdat Bas van mening is dat je volkeren met verschillende culturen en historie, je zomaar, en tegen hun wil in, samen kunt smeden.

      EU wordt weleens vergeleken met de USA.
      Ten eerste hebben de verenigde staten een grondwet die geschreven is voor en door het volk en tegen de (Engelse) koning in. De amerikaanse grondwet is geschreven aan de hand van de “acte van verlathinge”en heeft aldus de toenmalige Nederlandse vrijheidsdrang als inspiratie.

      Ten tweede hebben de Amerikanen een gezamelijke geschiedenis en een gezamelijke toekomst.
      De Europeanen hebben dat niet. Niemand is bereid te sterven voor EU. Bij de Amerikanen ligt dit anders.

      Ten derde is de amerikaanse grondwet geschreven voor de vrijheid van haar burgers, die van EU is geschreven tegen de wil van de burgers in. Grondwet werd stiekum grondwet Lissabon)

      De problemen met EU zijn niet (alleen) van bestuurlijke of bancaire aard.
      De onderliggende weeffout is die van het verschil in cultuur.
      En dat verschil is niet op te lossen……
      nou ja, Hitler en Bonaparte hebben een poging gedaan. De EU is slechts een volgende mislukking.

      sirik

      26 oktober 2011 at 18:56

  3. klopt lijkt me wel, het is nl moeilijk om je verlies te nemen als mens en verder te kijken. Die eerste drempel is dus wat genomen moet worden….wij moeten die dus nemen die hobbel…Wat wel ontbreekt hier is, waarom zou ik nu betalen voor Griekenland, Italie etcetera als deze landen op dezelfde voet door kunnen gaan?En hie zit het met onze astronomische staatsschuld? Er wordt meestal meer geleend (begrotingstekort) dan er er wordt afbetaald……Telkens lees je dat het tekort lager uitvalt bijna nooit dat er een overschot is of dat dat groter is dan verwacht.

    Rob

    25 oktober 2011 at 18:33

  4. Democratie is in Europa niet meer van toepassing.
    Immers: “Democratie of volksheerschappij is een staatsvorm waarbij de bevolking soeverein is en zichzelf regeert. In een democratie kan dus niemand aan de meerderheid van de bevolking ongewenste maatregelen of wetten opleggen.”
    In Engeland wordt een referendum tegengehouden over Europa.
    Referendum: “Beslissingsprocedure waarbij de burgers rechtstreeks en bindend over een wetsvoorstel beslissen. Dit gebeurt op dezelfde manier als verkiezingen voor het parlement, of kan per brief gebeuren. Het referendum is de meest gebruikte vorm van directe democratie.”
    Als een referendum kan worden tegengehouden, beschouw ik de democratie als finished.

    Ger

    25 oktober 2011 at 19:13

    • – “Democratie of volksheerschappij is een staatsvorm waarbij de bevolking soeverein is en zichzelf regeert. In een democratie kan dus niemand aan de meerderheid van de bevolking ongewenste maatregelen of wetten opleggen.” –
      De lijn tussen democratie en ochlocratie is dun. Als iets wordt opgelegd aan de meerderheid van het vok kan dat in wezen democratischer zijn dan als het volk krijgt wat het verlangt.

      PH

      26 oktober 2011 at 10:27

      • ” Als iets wordt opgelegd aan ..”
        Je hebt het hier over een enkel geval , ph ?

        Als het structureel is bedoeld, dan is het onzin.

        “Als een referendum kan worden tegengehouden, beschouw ik de democratie als finished.”

        Volledig mee eens. De EU is dan ook niet legitiem te noemen. En wie wil er betalen voor iets wat illegaal is ?

        sirik

        26 oktober 2011 at 19:01

  5. Hmm, waarom is geld bijdrukken nu zo’n enorm probleem, risico op inflatie nemen we op de koop toe (en heeft ook zo zn voordelen aangezien er ook wel wat prive schuldprobleempjes zijn)
    Daarnaast, waarom kan ECB goudvoorraad v Gr, It, P niet overnemen? hoe groter crisis wordt hoe meer dit waard wordt.
    Verder zou privatisering geregeld kunnen worden door verschillende banken (oplossen v problemen mogen ze best bij helpen)
    Verder, geweldig stuk

    GJ7300

    25 oktober 2011 at 19:17

  6. Wat m.i.z. ontbreekt in het verhaal zijn de criteria om een onderscheid te maken tussen failliete en niet-failliete banken en landen. Is een land/bank failliet of wordt die entiteit failliet gemaakt? Hoe heilig zijn de citeria (b.v. 9% kapitaaleis voor banken en 60% bbp ratio voor landen), en wat is de economische onderbouwing van die criteria? Hoe kunnen Duitsland en Frankrijk met respectievelijk 83,2% en 81,7% debt/bbp ratio in 2010 alle zuidelijke eurolanden op hun schouders nemen?

    Cor Mol

    25 oktober 2011 at 19:44

    • geduld, geduld, Duitsland wordt binnenkort gedowngrade.
      Na Frankrijk.

      sirik

      26 oktober 2011 at 19:05

  7. De vraag blijft………….waar zijn al die miljarden gebleven ?????????
    Ik weiger langer mee te denken over het redden van de grote systeembanken die niet anders doen dan de mondiale geldstromen door hun grote kantoren te laten lopen en daar allemaal steeds een hoeveelheid geld van aftappen om daarmee duizenden tappers van een salaris te voorzien en de grote oppertappers te verrijken met exorbitant hoge bonussen.
    Dan maar een totale reset. Terug naar het Wilde Westen maar dan zonder wapens.Een bank met wat goud in de kluis die aan de hand van de hoeveelheid goud wat papier uitgeeft met getallen erop.

    Rob

    25 oktober 2011 at 20:35

    • Where is the peace dividend that was supposed to come after the end of the Cold War? Where are the fruits of the amazing gains in efficiency that technology has afforded? It has been eaten by the bureaucracy that manages our every move on this earth. The voracious and insatiable monster here is called the Federal Code that calls on thousands of agencies to exercise the police power to prevent us from living free lives.

      It is as Bastiat said: the real cost of the state is the prosperity we do not see, the jobs that don’t exist, the technologies to which we do not have access, the businesses that do not come into existence, and the bright future that is stolen from us. The state has looted us just as surely as a robber who enters our home at night and steals all that we love.

      – William “Bill” Bonner

      sirik

      30 oktober 2011 at 19:56

  8. Net politiek 24 gekeken en mij verbaast ! Rutte gaat op een missie voor mooi dealtje binnen te halen !
    De kamer wou gesprek over buffer grote enz. Nee zegt Rutte als ik dat hier vertel of over praat
    Is dat wereld nieuws en zal het mijn kansen op een prachtige deal voor Nederland veranderen
    Dus Rutte heeft missie en niemand weet wat hij = Nederland nu eigenlijk wilt

    Met kans naar de euro top,dat kamer heel wat anders wilt en Rutte terug kan worden gestuurd!!
    Maar nog erger het gaat niet om de euro maar om ego van Rutte !

    debendevanvier

    25 oktober 2011 at 20:48

  9. Dat uiteindelijk de burgers zullen moeten betalen staat wel vast. Maar dan staat nog wel de vraag open welke burgers de meeste lasten zouden moeten dragen. En zo zouden we ook een topgrens kunnen stellen aan een persoonlijk (extra)vermogen en de rest invorderen. Dat extra vermogen wordt namelijk toch maar gebruikt, om het ten koste van de rest te vergroten en de superrijken versterken alleen maar het onproductieve, speculatieve en parasiterende pyramidespel, dat de grootste schuld heeft aan de crisis. Het lijkt me rechtvaardiger, dan al die anderen te veel te laten betalen. Bovendien heeft de economie zo ook heel weinig schade. De bestedingen blijven op pijl, een enkele Ferrari daargelaten misschien en onnatuurlijke machtsverhoudingen door de verziekende invloed van te veel geld in handen van een klein select groepje, wordt ook nog eens ingedamd.

    Sigmund

    26 oktober 2011 at 08:08

  10. Er is geen 1 op 1 relatie tussen ‘geld drukken’ en inflatie. Zeker niet in een situatie waarin een groot deel van de Eurozone werkloos is en er heel veel ongebruikte productieve capaciteit is. We hebben in de praktijk nu al een aantal voorbeelden kunnen zien, van Amerika en Japan, waarbij op grote schaal staatsobligaties werden opgekocht en er, tegen de verwachtingen van de inflatiehavikken in, helemaal niets gebeurde. Sterker nog Japan had nog steeds last van deflatie, niet inflatie.

    Wanneer de centrale bank staatsobligaties opkoopt wordt geld verschoven van de spaarrekening bij de centrale bank (staatsobligaties) naar de bankrekening bij de centrale bank (bankreserves). Waarom zou dit inflationair zijn? Het idee is dat banken op eens als gekken kunnen gaan lenen als ze meer reserves hebben — fractioneel reserve bankieren doet zijn werk. Dit is gebaseerd op het zombie idee van de money multiplier. De money multiplier bestaat niet! Deze empirische realiteit is al in menig paper aangetoond (onlangs nog door de BIS hier: http://www.bis.org/publ/work297.pdf , zie ook aartsconservatieven Kydland en Prescott die de money multiplier een monetaire mythe noemen: http://ideas.repec.org/a/fip/fedmqr/y1990isprp3-18nv.14no.2.html), maar lijkt maar niet door te dringen tot economen. Banken lenen aan iedereen die ze kredietwaardig achten en zoeken later naar de benodigde reserves. De centrale bank accommodeert de vraag naar reserves door te zorgen dat er genoeg reserves in omloop zijn of door te lenen aan het discount window. De causaliteit is precies het tegenovergestelde van wat wordt geloofd: de centrale bank reageert op wat banken doen, niet andersom.

    Ulrich Blindseil, zelf centraal bankier, beschrijft in zijn boek hoe de ECB haar monetair beleid van dag tot dag uitvoert: de ECB bepaalt de prijs van reserves, maar heeft geen invloed op de kwantiteit aan reserves, deze wordt endogeen bepaald door het leengedrag van de private sector. Post-Keynesianen als Basil Moore roepen dit al sinds de jaren ’70, maar nu lijkt de mainstream ook tot dit inzicht te komen (zie voorgaande papers).

    Moet er iemand betalen voor de eurocrisis? Het ligt er aan hoe deze term wordt bedoeld. Als je het hebt over geld, ja tuurlijk moet iemand geld betalen, maar als je het hebt over de echte goederen en diensten, nee, dan worden we er allemaal beter van als de ECB nu zou ingrijpen en we de werkloosheid kunnen verlagen zodat er meer kan worden geproduceerd. De verspilling van kostbaar menselijk kapitaal in Ierland, Spanje, Griekenland, Portugal en Italië, menselijk kapitaal dat zou kunnen worden ingezet om de economie duurzamer en productiever te maken, is zo veel kostbaarder dan de verspilling van cijfertjes (ook wel geld genoemd) die de ECB ten alle tijden in haar spreadsheet kan invoeren.

    Jesse Frederik

    26 oktober 2011 at 09:53

  11. Twee vragen:

    1. Hoe bepaal je welke landen solvabel zijn, en welke zijn dat dan ? Kan het misschien zijn dat een land sovabel leek en het achteraf niet bleek te zijn ?
    2. Waar zijn -naast de monetaire maatregelen- de maatregelen om laag-productieve economieen aan te pakken en welke dwingende mechanismes zijn daarvoor beschikbaar als de Berlusconi’s van deze wereld alles aan hun laars lappen zolang ze weten dat er altijd een achterdeur is ?

    Nog wel een kanttekening over de inflatie: die is nu bij mijn weten alweer 3%, en zolang de olie- en grondstofprijzen hoog blijven lijkt me dat inflatiegevaar wegwuiven een beetje te gemakkelijk. “Gedrepimeerde economieen” en een lage inflatie, werkte dat maar echt zo. Niet als iedereen zijn toegenomen risico’s gaat inprijzen en de grondstofbehoefte groot blijft door opkomende economieen.

    Peter

    26 oktober 2011 at 13:29

  12. De hele EU word door een klein select gezelschap , lobby , overeindgehouden die er ook nog eens massa’s geld verdienen . Uitbreiding van die Unie is dan ook in het voordeel van die tigduizend ambtenaren , ze behouden ermee hun werk en kunnen het personeelsbestand uitbreiden , en daarmee hun macht vergroten .
    Griekenland was toendertijd al een vraagteken , en de kapitale blunder die door het EU klupje is doorgevoerd is het “bijstellen” , lees bagetalliseren , van de negatieve cijfers van Griekenland . Land erbij , meer macht .
    Maar de gevolgen van deze politiek word nu zichtbaar : het land ( en er zijn er meerdere ) kan niet meeroeien met hardwerkende landen zoals Duitsland , Nederland , kortom de “oude” EEG landen , waar voor e3en pensioen gewerkt dient te worden .
    Uiteindelijk komen jij en ik deze rekening aan het betalen . Persoonlijk had ik liever een kleine “sterke” “economische gemeenschap” :p
    Laten wij de landen die niet voldoen aan de criteria eruitgooien , totdat ze capabel genoeg zijn . Laten wij de macht van de EU inperken , ik wil niet geregeerd worden door lieden die woekersalarissen “verdienen” en alleen maar uit zijn op consolidatie van pure macht . Laten we de top eens bloeden voor hun blunders . Ik word ook niet beloond met een vette gouden handdruk als ik er een zootje van maak . Maar de EU is corrupt . Rot . Door en door , door een ambtenarenapparaat die zijn weerga niet kent . Opzouten , ik ben het zat . Ik werk al 40 jaar en heb het nakijken als het tegenzit . En mag doorwerken tot mn 70e . Niet te geloven . In de EU proberen ze nog altijd peren met appels te vergelijken …..

    bas

    26 oktober 2011 at 13:57

  13. Het probleem hier echter is dat het vertrouwen van het publiek door het financiële beleid richting banken e.d. de laatste jaren zo grondig weggeslagen is, dat de politiek nog maar moeilijk richting de burger kan verantwoorden wáárom. Zeker als er berichten zijn in het geval van Griekenland dat de rijken ergens tussen de 200 en 600 miljard euro wegsluizen terwijl er een erg sterke link is tussen de Griekse politiek en de Griekse rijken. Of dat er een bedrag aan garantie bij moet komen wat het totaal op ongeveer 1,5 – 2x het Griekse BNP is.
    Dat doet niet iets goeds voor de bereidwilligheid van de burger als dat soort berichten binnenkomen, samen met de kennis dat de Griekse crisis erop neerkomt dat het geld naar de banken en speculanten doorgesluisd wordt (ene lening wordt gewoon door de andere vervangen) terwijl banken wéér gered moeten worden terwijl de banken niks voor particulieren en ondernemingen te lijken willen doen.
    Ja, er zijn ook te veel mensen die gewoon helemaal niet andere Europeanen willen helpen, maar de meeste mensen zijn het domweg spuugzat dat de burger in essentie wéér voor de banken en speculanten opdraait terwijl die zichzelf immense beloningen blijven toekennen en eigenlijk al de volgende crisissen aan het veroorzaken zijn.

    Michael

    26 oktober 2011 at 18:10

  14. ” Helaas: de verliezen worden afgewenteld op de spaarders met lagere rentes, op mensen die geld lenen met hogere rentes, zoals de hypotheekrente, en op de aandeelhouders van de banken die een lager rendement ontvangen op hun beleggingen (denk aan onze pensioenfondsen). Het zijn dus u en ik die de verliezen van banken betalen, via hogere prijzen van bankdiensten of via ons pensioenfonds dat verliezen incasseert op bankbeleggingen, maar niet ‘de banken’.”

    Is hier sprake van schade aan de samenleving of is er schade aan de samenleving ?
    Wat gebeurt er met de gewone burger, indien hij de rekening van de overheid niet betaald ?

    Inderdaad, huisuitzetting, pensioen en loon beslag, enz. maar bankdirecteuren en hun interne accountant (cfo) en externe accountantskantoren blijven, na jarenlang ondermaatse rapportage te hebben gedaan, volledig buiten schot. En dan heb ik het nog niet over een falende belastingsdienst en het Openbaar.

    “Maakt het dan economisch helemaal niets uit? Jawel. Je wilt dat diegenen die risico’s hebben genomen, ook de prijs betalen voor dat risico. Dus: banken moeten bloeden voor hun grote blootstelling aan riskante obligaties; de aandeelhouders (ook onze pensioenfondsen) zien dan hun aandelen helemaal niets meer waard worden. ”

    Banken kunnen niet bloeden.
    Dus wordt er iets anders bedoeld. Bankiers kunnen bloeden, maar zoiets mag je niet zeggen.
    De belastingbetaler betaalt de prijs. Dat de bankier niets betaalt, mag je ook niet zomaar zeggen, want onfatsoenlijk.

    Bas schrijft: “(ook onze pensioenfondsen)” Maar dat klopt niet.

    Pensioenfondsen, diverse provinciale staten, diverse gemeenten, (zorg)verzekeraars, waterschappen, energiebedrijven (ook overheid!!), ziekenhuizen, bejaardentehuizen en allerlei andere instanties die rijkelijk door ons met belastinggeld worden voorzien, hebben gegokt en verloren.

    Dus als later de storm van de ‘banken’crisis’ opgetrokken is, blijken de bovengenoemde instellingen leeggezogen te zijn en komen bij u langs in de vorm van verhoogde tarieven !!

    sirik

    26 oktober 2011 at 18:36

  15. Hoewel er in elk scnenario het risico bestaat dat ook de Nederlandse belasting betaler moet bijdragen verschillen de scnerio’s daar nog wel behoorlijk in. Wanneer de verliezen genomen moeten worden zullen banken meer hun best doen om het mogelijke geld uit Griekenland te halen. Als er daarna verliezen zijn zijn die in eerste instantie voor de griekse obligantie houder. Een deel van deze verliezen wordt door de partijen genomen die het risico genomen hebben. Alleen wanneer de bank dreigt om te vallen is er mogelijk steun nodig en dan hoeven niet alle griekse staats obligaties gered te worden. Slechts een deel van het verlies komt dan voor rekening voor vermoedelijk de regering. Alleen burgers van dat land gaan dan een bijdrage leveren die minder is dan de verliezen op de griekse staatschuld. Eris er geen of minder geld van de nederlandse belastingbetaler nodig omdat onze banken minder in de griekse staatsleningen hebben. Alleen wanneer landen dan dreigen om te vallen is er mogeljik een solidariteitsbijdrag nodig. Verliezen nemen kost ons dus veel minder.

    Een belangrijk nadeel aan een noodfonds is dat het garanties moet bieden maar waarvoor eigenlijk. Blijft het voor landen en banken onmogelijk om de kredietwaardigheid van een land in te schatten. Defacto is een noodfonds dat garanties stelt een stimuleringpremie om weer onzorgvuldig in de kreditverlening te zijn is een stimuleringspremie voor boven de marktwaarde speculeren.

    Een noodfonds om rentes van staatsleningen te beinvloeden is een vorm van simplisme. Dit suggereert namelijk dat het verboden is om de markt te reguleren zelfs wanneer de markt uit de rails loopt en interventies op de markt het enige toepasbare middel. Regelen met name wanneer de markt de controle kwijt raakt is een veel betere en goedkopere methodiek.

    De oplossing is verliezen nemen en de markt transparant maken en daarna de ecnomie stimuleren.

    pklein

    26 oktober 2011 at 19:17

  16. Er is geen gratis lunch. Misschien beter: de gratis lunch is op, vanaf nu betalen!

    Tom

    26 oktober 2011 at 21:00

  17. Het westen is te duur.
    De uurlonen, productie kost is te hoog voor wat we voortbrengen.
    Een veel te groot deel van onze bnp bestaat uit diensten, activiteit zonder toegevoegde waarde ( bladvulsel).
    Die kost moet omlaag.
    Omdat de politiek die verandering niet begeleid heeft staan we nu voor een voldongen feit en mogelijk de chaos.
    De keuze is of het door een verdere daling van de prijzen en verlies van arbeid/productie (deflatie) gebeurd of door goedkopere arbeid door inflatie, maar met stijgende competiviteit ten op zicht van de wereldhandel.
    Wie fout heeft is niet echt belangrijk voor de oplossing, dat de politiek en de banken mee schuld dragen is evident.

    j Picavet

    27 oktober 2011 at 14:37

  18. “There is no such thing as a free lunch: alleen mensen betalen de rekening van de Eurocrisis”

    Neen hoor, bij een wegvallende afzetmarkt, dalende koopkracht, in “Zuid-Europa” krijgen de bedrijven in “Noord-Europa” het ook moeilijk.

    sirik

    29 oktober 2011 at 13:53

  19. “Onze politici zijn naarstig op zoek naar geld, naar een magische oplossing, een wonderolie of een benevolente suikeroom zodat de Eurolanden worden verlost uit hun financiële lijdensweg. ”

    Inderdaad, en dat is tevens juist datgene wat ze niet zouden moeten doen.
    Wat de politici zouden moeten doen is iets met rechtvaardigheid. Herstel van de openbare orde. Diegenen die gebroken hebben met formele wetgeving en het informele gezonde verstand opsporen en corrigeren.

    Dat politici dat niet (meer) doen, heeft te maken met ‘moderne’ ontwikkelingen waardoor de staat geen neutrale speler ( meer) is, en zodoende art. 1 van de grondwet verzaakt, en daardoor het schijnt, wat haar betreft niet elke burger gelijke bescherming van zijn/haar rechten verdient.
    De taak van de overheid is om voor randvoorwaarden van een vrije transparante markt te zorgen, conform de wet.
    Niet, als voorbeeld, als belanghebbende de rentevoet kunstmatig laag te houden. Dit ten koste van de inspanning van burgers die, in alle wijsheid en prudentie, sparen voor een fin. buffer in donkere tijden en zo de toppen en dalen van de economische cyclus doen verminderen.

    sirik

    1 november 2011 at 10:26

  20. […] kan de ECB wel de bazooka inzetten en stopt de paniek op de obligatiemarkten. Dit is wat ik eerder schreef (dit geldt alleen voor solvabele […]

  21. Wellicht moet ik als DGA een Engelse rekening , mijn bedrijf daar voortzetten en mijzelf op de loonlijst plaatsen. Mijn inkomsten vanuit mijn huidige internationale Klant rechtstreeks daar laten storten. In dienst als werknemer eigen bedrijf voor een klein bedragje, voor de NL inkomsten belasting. De rest van onthoudingen zijn natuurlijk zakelijke kosten op de Engelse LTD.
    Ik weiger opdraaien voor dat geklungel slappe houding EU voor die nu al 23.700 Euro die elke NL prive huishouden als EU schuld heeft opgebouwd buiten eigen leningen hypotheken enz…
    Wil me niet graag laten inpakken, en Engeland staat met open handen te wachten reken maar.
    Wat doet u hieraan, wachten ????

    Wouter

    24 november 2011 at 20:28

  22. […] Dit werkt natuurlijk allemaal niet voor insolvabele landen. Van insolvabele overheden weten we dat die niet (volledig) meer te redden zijn en geheel of gedeeltelijk failliet zullen gaan. Schulden van landen als Griekenland, Portugal en Ierland moeten daarom zo snel mogelijk worden geherstructureerd (Portugal en Ierland) of bijna helemaal worden afgeschreven (Griekenland). Europese belastingbetalers worden daar niet direct voor aangeslagen, maar de obligatiehouders. Indirect zullen dezelfde Europese belastingbetalers natuurlijk wel de klos zijn omdat ze minder pensioen krijgen, beleggingen in rook zien opgaan, bankdiensten duurder zien worden, mee moeten betalen aan herkapitalisaties van banken die dreigen om te vallen, enzovoorts. Dus ook hier: de burger in zowel kern als periferie gaat hoe dan ook de pijn voelen. Milton Friedman’s There is no such thing as a free lunch geldt ook voor de Eurocrisis, schreef ik al eens. […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: