Politieke Economie – Bas Jacobs

Eurotop is een dure gotspe

with 5 comments

Het is weer veel te weinig en weer veel te laat. De Euroleiders hebben weer alles gedaan om het diepe pessimisme over het oplossen van de Eurocrisis te bevestigen. Ik vrees voor grote financieel-economische turbulentie in weken die gaan komen.

Euroleiders tonen tot op heden aan de kern van de problemen nog steeds niet te (willen) begrijpen. 1. Er is geen lender of last resort (LOLR) om de obligatiemarkten tot rust te brengen. 2. Er is een betalingsbalanscrisis door de onevenwichtigheden in Europa. Die onevenwichtigheden hebben kunnen groeien doordat ons spaargeld via het bankwezen massaal is uitgeleend aan met name de private sectoren in Zuid-Europa. En omdat Zuid-Europa zijn concurrentiepositie heeft laten verslechteren door uitblijven van noodzakelijke structurele economische hervormingen. Staatsschulden van Zuid-Europese landen (afgezien van Griekenland, dat is een geval apart) zijn niet het het grootste probleem en zijn na enige noodzakelijke, maar beperkte ingrepen houdbaar.

Eurolanden zijn daarentegen verblind door de publieke schulden. Ze hebben afgesproken dat landen hun begrotingen in evenwicht moeten brengen en dat moeten vastleggen in de (grond)wet. Hoe snel ze op begrotingsevenwicht uit moeten komen is onduidelijk. In ieder geval, alle landen moeten gaan bezuinigen en dat kan leiden tot een nog veel diepere recessie in de Eurozone. Jan-Kees de Jager zei al dat grotere bezuinigingen onvermijdelijk zijn en dat volgend jaar 6 mrd extra bezuinigd gaat worden, zie hier.

Als landen nooit meer tekorten kunnen hebben, zal dat de macro-economische stabiliteit ondermijnen. Stel je eens voor wat er in 2008 gebeurd zou zijn en alle landen hun begroting toen in evenwicht moesten houden? Maar ook als individuele landen door een zg. negatieve asymmetrische schok worden geraakt, terwijl ze geen monetaire politiek hebben, er geen federaal europa is dat met overdrachten over de brug kan komen, er geen arbeidsmobiliteit is en arbeidsmarkten versteend zijn, dan kunnen landen macro-economisch helemaal niets meer doen. Het is een mesjogge idee.

Op zich is het goed dat landen op termijn hun begrotingen op orde komen vanwege vergrijzing, maar dat heeft niets met crisis te maken en daar kan de tijd voor worden genomen, bij voorkeur met structurele hervormingen in pensioenen, arbeidsmarkt en gezondheidszorg. Dit is het slechtst denkbare moment om te bezuinigen. En begrotingsdiscipline is nu noch een noodzakelijke noch een voldoende voorwaarde dat de Eurocrisis stopt.

Daarvoor is een LOLR nodig. Het noodfonds wordt misschien 200 mld extra vergroot via het IMF. Maar dat is veel te weinig om indruk te kunnen maken op de obligatiemarkten. Daarvoor zijn duizenden miljarden euro extra nodig. De ECB heeft wederom aangekondigd geen lender of last resort te willen zijn. De paniek op obligatiemarkten zal daarom aanhouden. Obligatierentes in GIIPS-landen stijgen alweer, aldus de Wallstreet Journal. Het haalt dus allemaal niets uit.

Daarnaast is afgesproken om geen afschrijvingen meer te doen op staatsobligaties (PSI). Vermoedelijk om zwakke banken in Frankrijk en Duitsland (en elders) nog overeind te houden. Er zijn weer geen goede afspraken gemaakt over een zeer noodzakelijke herkapitalisering van banken en internationaal bankentoezicht met burdensharing bij bankreddingen. Banken krijgen nu een impliciete bail-out van ECB; via de ECB blijven de banken vol met rotte obligaties in leven. Het gevaar van een credit crunch is nog steeds levensgroot en een toekomst met dysfunctionele Europese zombiebanken ligt op de loer.

Dit is totaal schizofreen; als banken een potje maken van hun beleggingen, krijgen ze massieve steun van de ECB. Over moral hazard wordt al helemaal niet meer gesproken. Overheden worden, geheel onnodig, richting een faillissement gedwongen omdat ECB weigert in te grijpen als LOLR, onder het mom van moral hazard. Landen zouden dan te weinig doen om te bezuinigen. Het is de wereld op zijn kop. Europolitici moeten maar eens uit leggen waarom ze liever banken een bail-out geven en overheden onnodig kapot laten gaan, dan de rekening voor riskant beleggingsgedrag bij de banken neer te leggen en overheden overeind te houden.

Door harde bezuinigingen zal de ecomische groei nog verder afnemen en neemt de kans op een Eurodepressie verder toe. Euroleiders doen niets om de zieke banken weer gezond te maken. Door uitblijven van een LOLR zal de run op de obligaties van zwakke landen doorgaan. En door ontbreken van een agenda voor economische groei en structurele hervormingen wordt niets gedaan aan de structurele onevenwichtigheden in de Eurozone. We hebben zo dadelijk ijzeren begrotingsdiscipline en een stalen centrale bank in een Eurozone die niet meer bestaat. De Eurotop is wederom een hele dure gotspe.

Written by basjacobs

9 december 2011 bij 18:15

Geplaatst in Uncategorized

5 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Wat vindt u van het argument dat ECB nooit LOLR kan zijn omdat regeringen zo nooit hun financiën op orde zullen krijgen? (M.a.w. ECB is er niet op politieke risico’s af te dekken alleen financiële.)

    Pieter van Leeuwen

    9 december 2011 at 19:09

  2. Ze begrijpen het wel degelijk, dat maakt het juist zo erg. Zoals Bas Heijne het vandaag mooi verwoordt: “Niemand weet hoe dit gaat aflopen – en zeker economen niet, want het gaat nu niet meer over economie maar weer over macht en identiteit.” (http://www.nrc.nl/heijne/2011/12/10/vuist/)

    Richard

    10 december 2011 at 12:55

  3. Eens dat EU-landen zich wel heel strikte begrotingsregels opleggen. Aan de andere kant begrijpelijk dat deze afspraak nu eerst wordt gemaakt voordat over een LOLR wordt gesproken. Als zuidelijke landen niet bereid zijn te hervormen en bezuinigen heeft het geen enkele zin om de euro nog te willen redden, tenzij we een transfer-unie willen. Goed dat Merkel haar kaarten nog even tegen de borst houdt. Onder druk wordt in de zuidelijke landen nu beleid doorgevoerd dat andere omstandigheden onvoorstelbaar zou zijn. Als de nood echt aan de man is kunnen die geldpersen van de ECB altijd nog wel worden aangezet.

    Eric

    10 december 2011 at 13:21

  4. “Europolitici moeten maar eens uit leggen waarom ze liever banken een bail-out geven en overheden onnodig kapot laten gaan, dan ….”

    Het is altijd handig om je concurrenten op een goedkope manier de nek om te draaien en zo als enige overeind te blijven. ( De EU is een succes)
    En wat betreft de geredde banken, geldt: voor wat hoort wat.

    sirik

    11 december 2011 at 13:25

  5. Ik begrijp weinig van dit verhaal. Volgens mij speelt de ECB al een soort lender of last resort door obligaties van zwakke landen op te kopen als de rente daarvan te hoog wordt. Ik vraag me trouwens af of dat een goed beleid is. Dat geeft toch ook een moral hazard voor de zwakke landen die zo te goedkope leningen kunnen blijven aangaan? En dat terwijl het kennelijk helemaal niet nodig is omdat Italië er met zijn positieve primaire begrotingssaldo (+0,5%) er nog redelijk goed bij staat. Waarom een aankoop beleid van de ECB niets hoeft te kosten begrijp ik ook niet. Zijn de markten gek door irrationeel hoge rentes te vragen? Waarom denkt u dat u het beter weet dan de markten? Hoeveel voor de belegger kennelijk heel aantrekkelijke Italiaanse obligaties heeft u zelf al in huis?

    Het lijkt mij dat het uitlenen van geld aan banken (in plaats van het opkopen van obligaties in bepaalde landen) een veel neutraler beleid is. Alle banken kunnen onder gelijke voorwaarde geld lenen bij de ECB. Dat geldt niet voor een beleid waarin de ECB obligaties van bepaalde landen gaat kopen. Dat laatste lijkt me een selectief en subjectief beleid.

    Rutger

    12 december 2011 at 19:02


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: