Politieke Economie – Bas Jacobs

Euroleiders zijn kikkers in een pan kokend water

with 7 comments

Sinds Papandreou zijn referendum aankondigde, ben ik langzaam de hoop op een goede oplossing van de Eurocrisis aan het verliezen. De politieke chaos rond Berlusconi de afgelopen week maakt mij diep pessimistisch. Mij bekruipt het gevoel dat Euroleiders als apathische kikkers samen in een pan water zitten te wachten totdat het water kookt. En dan is het te laat. Acute actie is nu nodig. Wat moet gebeuren om de Eurozone te redden van de ondergang?

  1. De ECB moet het mandaat krijgen om als lender of last resort (LOLR) op te treden en de op hol geslagen obligatiemarkten tot rust brengen. De ECB moet zich volledig committeren aan het onbeperkt willen opkopen van obligaties van niet-failliete Eurolanden. Zolang ECB alleen papier opkoopt van solvabele landen (en banken) ondermijnt dat niet de geloofwaardigheid van de ECB en leidt niet tot inflatie omdat geen verliezen hoeven te worden geleden. Markten verkopen tegen dumpprijzen papier aan de ECB en de ECB kan dat later weer verkopen. Als de ECB onverhoopt wel verliezen maakt, kunnen die op het noodfonds worden verhaald, en niet monetair worden gefinancierd, zodanig dat de monetaire politiek niet wordt belast met de openmarktoperaties. Op die manier kunnen de Duitsers aan boord worden getrokken en hun verzet tegen LOLR staken.
  2. Schulden van failliete landen moeten worden geherstructureerd, zodanig dat obligatiehouders zoveel mogelijk het risico dragen. Dat geldt voor Griekenland, Portugal, misschien Ierland en misschien ook Italië. Dat zal iedereen gaan merken: lagere rentes op spaargeld, hogere rentes op bankleningen, kortingen op pensioenen, duurdere verzekeringen en verliezen bij de ECB. Dit kan alleen gebeuren na voldoende herkapitalisatie van het Europese bankwezen.
  3. Europese banken moeten onmiddellijk (gedwongen) worden geherkapitaliseerd, en bij al te grote problemen desnoods genationaliseerd, terwijl verliezen op oninbare staats- en bankschulden direct worden afgeschreven. Dan krijgt de belastingbetaler niet alleen de verliezen maar ook het opwaartse potentieel in ruil voor zijn steun, terwijl aandeelhouders bloeden. Voor de herkapitalisatie moeten in beginsel eerst eigen belastingbetalers worden aangesproken. Pas als een overheid zelf in de problemen komt, kan aanspraak worden gemaakt op het noodfonds. Tegelijkertijd moet het banktoezicht op Europees niveau worden georganiseerd, inclusief het delen van kosten van het redden van grensoverschrijdende systeembanken. Wat niet helpt zijn hogere kapitaaleisen voor banken zonder dat ze grotere kapitaalbuffers hoeven aan te houden, zoals op de laatste Eurotop is afgesproken. Nu verhogen banken hun kapitaalratio’s door minder krediet te verlenen en dat veroorzaakt een credit crunch in de Eurozone. Bedrijven en huishoudens krijgen geen krediet meer en de economische groei wordt afgeknepen.
  4. In ruil voor steun van de ECB en schuldherstructurering van oninbare schulden moeten GIIPS-landen structurele hervormingen doorvoeren en bezuinigen (voor zover niet al ingezet) zodanig dat uitzicht ontstaat op economische groei en op houdbare overheidsfinanciën. Arbeidsmarkten en pensioensystemen moeten worden hervormd, sociale zekerheidssystemen moeten op de schop, monopolies en insiderposities afgebroken en, als het maar even kan, een corrupte kaste van disfunctionele politici moet worden vervangen.
  5. De Europese belastingbetaler moet de verliezen nemen bij bank- en landreddingen (van landen en banken die niet solvabel zijn), maar ook voor het dekken van eventuele verliezen op de openmarktoperaties van de ECB. Eurobonds kunnen uitkomst bieden alleen en uitsluitend om verliezen van de openmarktoperaties ECB en het noodfonds te financieren. (De facto wordt het noodfonds nu al gevuld met Eurobonds.) Met andere woorden, er vindt minimale overdracht van soevereiniteit naar Europa plaats om de monetaire unie te kunnen laten functioneren: Europa mag dan feitelijk belasting heffen bij EU-burgers alleen om de kosten van reddingen en liquiditeitssteun te financieren, zonder een veto van nationale overheden. Het opblazen van het resterende geld in het noodfonds (nadat steun Griekenland, Portugal, Ierland en de banken is betaald) tot een gekwadrateerde collateralized debt obligation helpt geen zier. Uit niets kun je geen geld maken (alleen de ECB kan dat). Zolang niet meer risico’s van landen of banken worden verschoven naar Europese belastingbetalers is het zogenaamd grotere noodfonds volkomen impotent.
  6. Noord-Europese landen moeten de budgettaire teugels laten vieren (waaronder Nederland, Duitsland, Finland, Oostenrijk) zodanig dat een deflatoire vraaguitval in het hele Eurogebied wordt voorkomen en het economische herstel in Zuid-Europese landen niet in de wielen wordt gereden door Noord-Europese bezuinigingen. Noord-Europese bezuinigingen impliceren namelijk grotere exporten naar en nog meer leningen aan Zuid-Europa en vergroten daarmee de Eurozoneproblemen. De rente staat historisch laag. Ook dat is een teken van crisis; financiële partijen weten momenteel van gekkigheid niet meer waar ze hun geld nog veilig kunnen beleggen. Noord-Europese landen kunnen rendabele investeringen doen in onderwijs en infrastructuur. Door structurele hervormingen in Noord-Europa (ook daar is wel wat nodig) hoeven de Noord-Europese landen hun eigen kredietwaardigheid niet op het spel te zetten.

Helaas gebeurt tot op heden niets van dit alles. De ECB, Duitsers en Nederlanders (en anderen) frustreren de rol van die de ECB als lender of last resort moet gaan spelen.  Tegelijkertijd weigert Noord-Europa zijn banken op orde te brengen en vergroot Europese onevenwichtigheden door zelf hard te gaan bezuinigen. Het Noord-Europese bankprobleem is de keerzijde van het Zuid-Europese schuldenprobleem. Griekenland en Italië zijn in politieke chaos verzeild geraakt en zijn niet lang meer in staat noodzakelijke hervormingen door te voeren. Italië heeft zijn eigen bazooka: met een faillissement kan Italië de economie van de Eurozone met een bankencrash opblazen. De marginaal gekapitaliseerde banken in de Eurozone werken niet mee aan een oplossing en de ECB houdt de banken uit de wind en riskeert daarmee een Japans zombiebankscenario.

Van de Nederlandse overheid hebben we niets anders vernomen dan de grijsgedraaide plaat van schuld en boete: Zuid-Europa heeft er een potje van gemaakt, eigen schuld dikke bult. We hebben niets anders gehoord dan pleidooien voor striktere normen voor de schulden die Zuid-Europese landen maken, maar geen begin van een hervorming van onze financiële sector, die het mogelijk heeft gemaakt dat ons spaargeld aan Zuid-Europa is uitgeleend. Wel morele verontwaardiging, geen economische analyse en al helemaal geen politieke wil om de acute problemen in de Eurozone op te lossen.

De Eurocrisis was volledig te voorkomen geweest. Maar onze politici hebben tot op heden niet de moed gehad om de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn uit angst voor de toorn van de populistische kiezer. De populistische partijen in de Europese democratieën zijn net als de hedgefondsen op de Europese kapitaalmarkten; ze maken beide gigantische winsten door met succes te speculeren op aanhoudend ongeloofwaardig optreden van de middenpartijen.

Politici in Noord-Europa moeten hun kiezers uitleggen dat redding van de Euro vele malen minder kost dan het opblazen daarvan, ook al gaat het redden van de Euro onvermijdelijk gepaard met aanzienlijke overdrachten van Noord naar Zuid. Het devies: liever twee kwartjes op iedere uitgeleende euro terugkrijgen dan helemaal niets. Zuid-Europese politici moeten hun kiezers voorhouden dat ze onvermijdelijk moeten hervormen, anders zullen hun economieën in een grote depressie belanden. Alleen bij hervormingen kunnen ze op solidariteit uit het Noorden rekenen.

De prijs die wij, Noord- en Zuid-Europeanen, betalen bij uitblijven van maatregelen zal gigantisch zijn: miljoenen mensen in de Eurozone die werkloos zullen worden, looninkomens die gaan dalen, bedrijven die over de kop gaan, banken die gered moeten worden, pensioenfondsen die moeten korten en jarenlang niet meer kunnen indexeren, bezuinigingen die de meest kwetsbaren hard gaan raken, belastingen die omhoog moeten om de ontsporende overheidsfinanciën in het gareel te houden, huizenmarkten die onderuit gaan en enorme vermogensverliezen die beleggers moeten incasseren.

Verantwoordelijke Noord- en Zuid-Europese politici gaan hoe dan ook bloeden voor de klerezooi die ze nu van de Eurozone hebben gemaakt. De meesten zullen nooit meer worden herkozen als de Eurozone instort. Ze hebben daarom niets meer te verliezen. Laat ze het goede doen. Nu!

Written by basjacobs

10 november 2011 bij 18:07

Geplaatst in Uncategorized

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Al bijna weer achterhaald, zo snel gaat het.
    Als Italië valt, struikelen wij ook.

  2. Helder en aannemelijk verhaal.

    Zou het gelijktrekken van belastingtarieven en pensioenverplichtingen in alle eurolanden ook niet heel logisch zijn?

    En wat is jouw visie op Ivo Arnold’s suggestie om de bevolking van landen hun eigen staatsschuld te laten absorberen dmv gedeeltelijke uitbetaling in long-term gov bonds?

    Met andere woorden, zijn 6 punten wel genoeg?

    Richard

    10 november 2011 at 23:19

  3. Als de politieke leiders van de ECB een “lender of last resort” maken, kunnen we maar beter ophouden met de verkiezingen van de Staten Generaal, die minimaal eens in de vier jaar in Nederland gehouden worden.

    Gewoon een paar techocraten laten bepalen wat het beste voor de Europeaan is. Technocraten van eurofiele snit en met versleten maakbaarheidswanen.

    “Nood breekt wet” en “onder druk wordt alles vloeibaar” zijn een onvoldoende argumentatie om een niet-politieke bedoelde instantie die voor prijsstabiliteit moet zorgen, te laten verworden tot een ordinaire politieke fuik.

    Een fuik van degenen die denken dat de Europeanen slechts een hoog welzijnsniveau zullen ervaren als Europa zich als een kikker opblaast. Een fuik van de bangmakers die beweren dat de vrede in West-Europa een gevolg was van vele ontwikkelingen volgend op de nuttige EGKS, terwijl het toch duidelijk een gevolg van de Amerikaanse en Sovjetrussische bewapening was. Een fuik richting een federaal Europa.

    Een federaal Europa dat impliciet, maar krachtig afgewezen werd bij referenda over de Europese Grondwet. Die Grondwet had vrijwel geen enkele kiezer gelezen, en de uitslag moet dan vooral gezien worden als een “Nee” tegen te snel en teveel Europa. (En in Frankrijk ook vooral tegen de Bolkensteinnorm)

    Europa via deze crisis tot een federale transferstaat ombouwen is niets anders dan zeggen:” tis allemaal leuk, lief en aardig dat jullie sentimenteel je souvereiniteit willen behouden, maar wij weten wel wat beter voor jullie is, en schaffen de democratie tot nader order af”.

    Het komt neer op een wat hoogmoedig verlangen om – slecht gewapend met een rekenmachine en en wat economische theorieboeken – Europa tot een groot geografisch gebied van vooruitgang te willen maken.

    Maar de inwoners van Napels zijn niet maakbaar. En de welhaast verwrongen trots van de Grieken is niet te vangen in een economisch model.

    Het succes van Berlusconi was bijvoorbeeld voor een deel te danken aan een soort van Oscar Wildiaans verkiezen van vorm boven moraal/rede. Een in Groningen wiskunde studerende italiaans zei dat hij op Berlusconi zou blijven stemmen, zolang deze grappen zou blijven maken als het publiekelijk contempleren over EP-fractievoorzitter Schultz in de rol van een kampcommandant in een historisch tv-serie.

    De Italiaanse politicus die er in slaagt om op slinkse wijze Duitsland en andere Brave-Hendrik-landen een poot uit te draaien, kan zich in het thuisland verheugen op applaus en extra zetels.

    In Griekenland verlangt men nog steeds herstelbetaling van Duitsland voor de in WO II geleden schade. Afbeeldingen van mevrouw Merkel worden er “verfraaid” met snorretjes. Een van generatie op generatie doorgegeven hang naar wraak wordt in Griekenland als deugd gezien. Mede door het voorbeeld van Alexander de Grote die op zijn reis richting India, met een substantieel deel van zijn leger, een energievretende, maar tactisch-strategisch volslagen nutteloze strafexpeditie ondernam. Een volkje dat eeuwen daarvoor het Heleense belang had verzaakt, moest alsnog een kop kleiner gemaakt worden.

    Denk dat het een goed idee is dat Professor Jacobs en gelijkgestemden eens wat cultuurfilosofen, sociologen, psychologen en biologen gaan raadplegen over de mogelijkheid om Europeanen woonachtig ten zuiden van de Frankrijk, Lombardije en Montenegro te bewegen tot een arbeidsproductiviteit en belasting-moraal zoals je die in “Noord”-Europa wel ziet. Hopelijk dat Professor Jacobs er dan achterkomt dat de rol die hij de ECB graag ziet pakken, slechts kan leiden tot Europa als ordinaire transferstaat.

    P.S.

    Het verlangen om op grote schaal “Zuid”-Europese obligaties te kopen, kan gezien worden als een soort van pre-Stockholm syndroom. Een overbegripvolle houding ten opzichte van de mensen waarvan je verwacht dat ze je gaan gijzelen!

    Bart Timmer

    11 november 2011 at 00:56

  4. Wat ik me afvraag is in hoeverre het huidige gedrag ten aanzien van de regering vergelijkbaar is met de politiek van Colijn. Die kwam neer op het hard houden van de euro en ondertussen hard bezuinigen, terwijl deze politiek uiteindelijk in 1936 opgegeven moest worden. Wat ik graag in een column eens uiteengezet zou zien is of de huidige politiek van Duitsland en Nederland de ECB niet op te laten treden als lender of last resort vergelijkbaar is met die politiek van Colijn. De euro is op dit moment namelijk nog steeds zo’n beetje de meest harde munt in de wereld. Dit terwijl we vragen van Zuid-Europa om te concurreren en te exporteren. Als we Zuid-Europa een kans willen geven dan moet die munt toch een beetje zachter worden?

    Bob Bouw

    12 november 2011 at 10:04

  5. Jammer , maar de oorzaak van deze crisis heeft niets te maken met economie. De gevolgen zijn wel economisch, maar dat was bij ChemiePack ook het geval.
    Net als in Moerdijk is de oorzaak van deze crisis gelegen in gebrekkig toezicht !
    Dat wil zeggen. Ondanks meer dan voldoende regulatie, wetgeving en andere middelen, heeft de HANDHAVER het volledig laten liggen. Dat probleem lost Jacobs hier niet op.

    Jacobs is veel te optimistisch betreffende onze “leiders”. Het niet in staat zijn om zoiets simpels als Hyphoteekrenteafttrekbaarheid aan te pakken, is een bewijs dat de bovenonsgestelden niet met een oplossing zullen komen.
    Berlusconi is niet een teken van kracht van de democratie, maar het falen er van. De vrije markt heeft deze zieke man gewipt, nadat het Italiaanse volk Silvio eerst in het zadel geholpen heeft.

    Al in 1997 was men op de hoogte van de het wangedrag bij de banken. ( Zie Partnoy)
    Pas in 2008 kwam het boven water wat al zo lang ( 15 jaar) aan het smeulen was.

    De pleister Glass-Steagall act ( nummer2) als de pleister op een vorige crisis is daarna, vanwege goede tijden en een gebrek aan verantwoordelijkeheid en verstand, weer buitenspel werd gezet. Learning curve van politici is historisch gezien altijd al vlakjes.

    Bovenstaande stuk bespreekt niet waarom de EU nooit (!) levensvatbaar zal zijn.
    Culturele verschillen tussen Europesse volkeren zullen altijd voor onoverkomelijke economische problemen zorgen. Tenzij men van Duitsers Spanjaarden weet te maken, maar zoiets is Hitler ook niet gelukt.

    Opmerkelijk is het volgende:
    “Uit niets kun je geen geld maken (alleen de ECB kan dat). ”

    En de gelddrukkers te Weimar !
    Deze horror spookt in de hoofden van de Duitssers en leidend voor de positie van de Duitsers.

    “Politici in Noord-Europa moeten hun kiezers uitleggen dat redding van de Euro vele malen minder kost dan het opblazen daarvan,…”

    Jacobs mag mij uitleggen òf de redding vele malen minder kost.
    Bij Lombard zijn ze er nog niet uit.

    “De Eurocrisis was volledig te voorkomen geweest. Maar onze politici hebben tot op heden niet de moed gehad om de maatregelen te nemen die noodzakelijk zijn uit angst voor de toorn van de populistische kiezer.

    (Zie boven) In 2000 was de PVV niet eens geboren, en pas in 2002 werd Fortyun doodgeschoten.
    In 2000 ( to pick a date) moesten er geen maatregelen worden genomen maar slechts de wet toegepast !

    “De populistische partijen in de Europese democratieën zijn net als de hedgefondsen op de Europese kapitaalmarkten; …”
    Het zijn de Hedgefondsen, de vrijheidsstrijders van deze tijd, die tegen de leugens van de EU hebben gespeculeerd en gelijk gekregen.
    Hedgefondsen werken met het geld van hun klanten die zij dienen; politici spelen met belastinggeld van anderen die zij niet dienen.

    We hebben veel welvaart aan Europa te danken !
    Ja, zelfs al eerder dan 1600.
    Al in de bronzen tijdperk hadden we op gebied van internationale handel veel van Europa te danken, maar toen bestond de EU nog niet.

    sirik

    14 november 2011 at 23:44

  6. […] Europese schuldencrisis voortsleept, roepen commentatoren op tot een slagvaardiger en democratischer EU. Nochtans ontberen deze oproepen vaak concrete invulling. Bovendien wijzen […]

  7. […] Europese schuldencrisis voortsleept, roepen commentatoren op tot een slagvaardiger en democratischer EU. Nochtans ontberen deze oproepen vaak concrete invulling. Bovendien wijzen […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: