Politieke Economie – Bas Jacobs

Regering en kamer snappen het nog steeds niet, helaas

with one comment

Vandaag stuurt Mark Rutte, namens de regering, een brief aan de Tweede Kamer met de opvattingen van de Nederlandse overheid met betrekking tot de Eurocrisis. Vriendelijk geformuleerd: het is prima dat de Nederlandse overheid pleit voor meer controlemechanismen om de Eurolanden zich aan de afspraken te laten houden. Maar het invoeren van de politieagent in de Eurozone voorkomt de volgende crisis, niet de huidige. Onvriendelijker geformuleerd: de regering snapt er nog steeds niets van, inclusief grote delen van het parlement en het journaille. De huidige Eurocrisis is een uitslaande brand en we hebben geen politieagent nodig, maar een brandweerman.

De regering schrijft echter:

“De moeizame financiering van overheidstekorten in sommige Eurolanden is slechts een symptoom niet de oorzaak. De crisis is het gevolg van het gevoerde beleid… Het kabinet meent dat voorop staat dat daadwerkelijke begrotingsdiscipline moet worden afgedwongen: alle lidstaten moeten hun overheidsfinanciën op orde brengen… Daarnaast is het kabinet van mening dat de lidstaten het groeivermogen van hun economieën dienen te vergroten door structurele hervormingen door te voeren.’’

De Nederlandse regering praat letterlijk de Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, na (uit de Financial Times van 5 september):

“It is an undisputable fact that excessive state spending has led to unsustainable levels of debt and deficits that now threaten our economic welfare. Piling on more debt now will stunt rather than stimulate growth in the long run. Governments in and beyond the eurozone need not just to commit to fiscal consolidation and improved competitiveness – they need to start delivering on these now.”

Inderdaad, de huidige crisis is het gevolg van het gevoerde beleid in het Eurogebied. Beter: het tot op heden ontbreken daarvan. Door mismanagement van een overzichtelijk probleempje, Griekenland, zijn de problemen overgeslagen naar Spanje en Italië. En de problemen zijn onbeheersbaar aan het worden. De rentes die Italië en Spanje betalen weerspiegelen allang niet meer het objectieve risico dat die landen hun schulden niet kunnen terugbetalen, maar het wantrouwen van de markt in de Euro. Zoals Guido Tabellini (samen met Thorsten Persson de belangrijkste politieke econoom van dit moment) het schreef in juli van dit jaar:

“The reason why the idea is wrong has been illustrated in Italy in the past few days. In one week the marginal cost of public debt rose by about one percentage point. A few more weeks down this road at this pace and Italy will be out of the market. The average maturity of the public debt, more than seven years long, serves as a shelter for some time. In the long run however, Italy would be unable to sustain its debt. Not because the Italian situation has worsened in the last six months, just because the markets have suddenly lost confidence.”

De leiders in Eurozone hebben de boel volledig laten ontsporen en nu gaan we de ‘tweede fase’ van de Eurocrisis in, zoals Richard Baldwin het noemt: “The Eurozone crisis moved into phase 2 this August when the contagion spread to Italian debt, Spanish debt, and most EZ banks. Radical ECB actions prevented a disaster.”

Het noodfonds is veel te klein om de huidige vertrouwenscrisis te kunnen bezweren. Niet alleen moeten de Eurolanden in unanimiteit beslissen of de brandweer mag uitrukken. Ze hebben bovendien te weinig bluswater. Alleen de ECB heeft voldoende bluskracht om via het opkopen van obligaties en liquiditeitssteun aan banken de paniek op de obligatie- en geldmarkten te bestrijden. Gelukkig heeft ze dat tot op heden – met grote tegenzin – ook gedaan. Dankzij Trichet staat de Eurozone nog overeind.

Tabellini:

“The problem is worsened by the separation of monetary and fiscal policy, a founding principle of the Eurozone. Without the safety valve offered by monetary policy, the contagion from Greece to other countries is a risk that markets cannot ignore. This very fear however, makes the contagion a self-fulfilling prophecy… Some Eurozone countries are able to honour their debt; some are not. It is necessary to draw a line and decide on which side each country stands. This line, however, should be drawn by European authorities in a deliberative fashion. If it is not done this way, it will be done by the collective psychology of the markets.

Het is daarom uiterst urgent dat de volgende zaken worden geregeld:

1.     De ECB dient het onvoorwaardelijke mandaat te krijgen om grootschalig te interveniëren en paniek te bezweren op obligatiemarkten en kapitaal- en geldmarkten. (Mocht het noodfonds ooit operationeel worden kan ze ook het stabiliseren van de obligatiemarkten doen.)

2.     Uitbreiding van noodfonds en omvorming tot een Europees Monetair fonds dat buiten de politiek wordt gezet, zonder dat landen reddingsoperaties kunnen veto’en.

3.     Schuldherstructurering van landen die nu failliet zijn onder strikte voorwaarden van structurele hervormingen. Dat geldt zeker voor Griekenland, en misschien ook Portgual en Ierland.

4.     Invoering van Euro-obligaties uitsluitend voor drie zaken: i) om het EMF en ii) de ECB te herkapitaliseren en iii) kapitaalinjecties voor banken te financieren (maar niet om staatsschulden te ‘socialiseren’)

De stelt regering in haar brief niets van dit alles voor, maar komt met één (Duits) recept, bezuinigen:

“Het kabinet meent dat voorop staat dat daadwerkelijke begrotingsdiscipline moet worden afgedwongen: alle lidstaten moeten hun overheidsfinanciën op orde brengen.”

Dit is wat Schäuble schreef in de Financial Times:

“Governments in and beyond the eurozone need not just to commit to fiscal consolidation and improved competitiveness – they need to start delivering on these now.”

De wereldeconomie stokt, Europa zit in crisis en wat stellen Nederland en Duitsland voor? Bezuinigen, en wel nu. Als alle landen, inclusief de Noord-Europese, nu gaan bezuinigen om aan het dode stabiliteitspact te gaan voldoen, nemen de economische problemen alleen maar toe. Op korte termijn leidt dit tot nog meer vraaguitval, dus minder economische groei, dan we al hebben. Hoe dát landen met acute begrotingsproblemen gaat helpen is onduidelijk. De GIIPS-landen kampen met grote begrotingsproblemen en moeten inderdaad fors bezuinigen. Maar Noord-Europa moet hun pogingen om uit de crisis te komen niet in de wielen rijden door óók nog eens extra te gaan bezuinigen. Als Noord-Europa bang is om de begroting te laten ontsporen, laten ze dan lange-termijn hervormingen doorvoeren zodanig dat ze op korte termijn niet de economie verder hoeven af te knijpen.

Ook op politiek vlak maakt Nederland de problemen alleen maar groter. Nederland begint landen te dreigen met uitzetting uit de Euro:

“Het kabinet wil dat de lidstaten hun afspraken nakomen, en de consequenties voelen als ze dat niet doen…. Om deel uit te blijven maken van de monetaire unie zullen lidstaten de gemaakte afspraken volledig moeten nakomen.”

Alleen al het dreigen met uitzetting van landen uit de Euro kan de ‘moeder aller crises’ in gang zetten, aldus Barry Eichengreen (Berkeley), een van de meest prominente internationaal economen ter wereld. Als het duidelijk wordt dat een land uit de Euro zal worden geknikkerd, dan zullen huishoudens en bedrijven in die landen onmiddellijk hun banktegoeden wegsluizen uit eigen land, en daarmee een bankrun veroorzaken. Obligatiehouders zullen massaal hun obligaties dumpen, waardoor exploderende rentes subiet een failliet van het desbetreffende land afdwingen. Een land dat de Euro wordt uitgezet, gaat vervolgens een grote depressie tegemoet, met alle economische, sociale en politieke consequenties vandien. De Griekse bevolking is nu al aan het eind van haar Latijn, laat staan als er een economische depressie over dat land rolt.

Eichengreen is nog optimistisch:

“What government invested in its own survival would contemplate this option? The implication is that as soon as discussions of leaving the euro area become serious, it is those discussions, and not the area itself, that will end.”

Ik ben niet zo optimistisch. Om dezelfde Eichengreen aan te halen uit mei vorig jaar:

“It’s not a pretty picture. The IMF botched its rescue. The ECB hesitates to erect the necessary ring-fence around Greece. Portuguese and Spanish policy makers underestimate the gravity of their position. German leaders are in denial. But although it may be too late for Greece, it is still not too late for Europe. That said, a solution will require everyone to wake up.”

We zijn nu meer dan een jaar verder. Alleen de ECB is tot opkopen overgegaan van getroebleerde obligaties. Maar de Duitse (en Nederlandse) regering verkeert nog steeds in een toestand van ontkenning en niemand is nog wakker geworden.

Sterker, de Nederlandse regering is samen met Duitsland bezig het einde van de Euro te bespoedigen. Uit de vandaag verzonden kamerbrief blijkt dat de regering niets voorstelt om acute en existentiële problemen in de Eurozone op te lossen. Dit allemaal met grote instemming van de Tweede Kamer, zie dit verslag in het FD. Het is niet te bevatten dat de Kamer niet bezig is met de crisis te bestrijden, maar een wedstrijdje verplassen doet over wie het meest Eurofiel is. Het is politiek met een kleine p.

De Nederlandse regering, breed gesteund door het Nederlandse parlement, maakt de crisis erger door alle Eurolanden te verplichten direct te gaan bezuinigen en door te dreigen met uitzetting uit de Eurozone. Zonder adequate maatregelen wordt daardoor paniek op financiële markten en obligatiemarkten alleen maar aangewakkerd. Zelfs als we een goede manier hebben gevonden om in de toekomst Eurolanden tot de orde te roepen en te houden, het heeft allemaal niet veel zin als de Euro zelf dan niet meer bestaat. Het blijft een genante vertoning van politiek onvermogen.

Written by basjacobs

7 september 2011 bij 15:37

Geplaatst in Uncategorized

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. ““It is an undisputable fact that excessive state spending has led to unsustainable levels of debt and deficits that now threaten our economic welfare.”

    Ierland en Spanje hadden toch een keurige begroting tot de crisis begon?

    Paul Krugman heeft ook betoogd dat de situatie in Italië verdacht veel lijkt op die in Japan – enorme staatsschuld, slechte demografische vooruitzichten – maar dat over Japan dan wel zorgen zijn, maar zeker geen paniek.

    Martijn ter Haar

    9 september 2011 at 10:13


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: