Politieke Economie – Bas Jacobs

Voortschrijdend gebrek aan inzicht in de Eurocrisis

with 13 comments

Vorige week gaf wederom een aantal hoogtepunten van politiek onvermogen. Duitsland ligt op ramkoers in Europa en doet werkelijk alles om de oplossing van de Eurocrisis te saboteren. De Nederlandse regering volgt slaafs de Duitse regering. Het woord ‘collaboratie’ ligt me op de lippen bestorven. Tegelijkertijd vernemen we niet veel van de Nederlandse politieke partijen om het tij te keren.

Angela Merkel zei vorige week zondag: “Politics cannot and will not simply follow the markets. The markets want to force us into doing certain things, and that we don’t do”, aldus de Financial Times van 22 Augustus.

Hiermee toont Merkel aan nog steeds aan niets van de Eurocrisis te begrijpen. Als overheidsbeleid niet geloofwaardig is, dat wil zeggen dat als politici A roepen en markten er niets van geloven, maar geloven dat B gebeurt (terecht of onterecht) dan gaat B ook gebeuren. Bij ongeloofwaardig overheidsingrijpen bepalen marktverwachtingen namelijk wat de overheid gaat doen, in plaats van omgekeerd. Dit is een onverdraaglijke gedachte voor de meeste politici.

De uitspraken van Merkel hebben daarom nogal het niveau van een dom blondje. De oplopende spreads in sommige GIIPS landen (met name Italië en Spanje) hebben al lang niet meer met feitelijke risico’s te maken dat landen failliet gaan, maar zijn uitsluitend een vergoeding voor het wantrouwen van de markt in de politiek. Ik schreef vorig jaar in de ESB:

Politici die roepen dat financiële markten “irrationeel zijn”, aldus de Frans Minister van Financiën Lagarde, of “van hun geloof vallen” dat markten rationeel zijn, aldus de Nederlandse Minister van Financiën De Jager, hebben de essentie van het geloofwaardigheidsprobleem niet begrepen. Zolang Europese lidstaten geen nationale bevoegdheden willen afstaan, blijft het Europese beleid ten aanzien van de banken en schuldencrisis ad hoc en dus ongeloofwaardig. De euro zal een speelbal blijven van marktsentimenten, ongeacht hoe hard onze regeringsleiders zullen roepen dat ze nooit zullen toestaan dat de euro uit elkaar spat. De geschiedenis heeft aangetoond dat monetaire unies zonder een politieke unie zelden een lang leven beschoren zijn.”

Charles Wyplosz wordt ook steeds wanhopiger. Zie deze blog onder de veelzeggende titel: “Eurozone leaders still don’t get it”.

Mijn Duitse collega Hans-Werner Sinn, directeur van het Duitse Ifo-Instituut doet een Duitse duit in het zakje en valt Merkel bij. Zie dit interview. Sinn:

“The very fact that we have a common currency today is why we need interest-rate differentials in order to keep capital flows in check. Every government has it in its power to bring its public finances into order and, in doing so, to convince its creditors that the money will also be paid back. There is absolutely no reason to communitize debts via euro bonds. Euro bonds are like a little piece of socialism. They don’t belong in our economic system.”

Sinn snapt kennelijk ook niet dat met de introductie van de Euro landen niet alleen hun wisselkoers hebben opgegeven, maar ook de munteenheid waarin hun overheidsschulden worden verrekend. Zie ook De Grauwe. Dát is belangrijkste reden waarom Italië en Spanje worden geconfronteerd met oplopende rentes.

Liquiditeitsproblemen op de obligatiemarkten zijn net als een bank run. Als obligatiehouders het in hun bol krijgen dat een land failliet gaat, dumpen ze hun obligaties, waardoor de rente omhoog vliegt. En zie daar: het land komt in de problemen, waardoor een self-fulfilling prophecy in gang wordt gezet, want obligatiehouders worden bevestigd in hun wantrouwen.

Terecht of onterecht, markten kunnen zo in no time overheden in liquiditeitsproblemen brengen. Ook al hebben de markten ongelijk, gelijk krijgen ze altijd. Alleen als de Europese belastingbetaler als achtervang gaat fungeren kan Europa de brand op de financiële markt blussen (via ECB die obligaties opkoopt, via Eurobonds of via een functionerend noodfonds, al dan niet via IMF/EMF). Het geldt overigens alleen voor acute liquiditeitsproblemen, niet voor solvabiliteitsproblemen. Dit hoeft niet veel geld te kosten. Als obligatiehouders weten dat ze hun obligatie altijd kunnen verkopen aan de ECB, zal de kans vrijwel nul worden dat obligatiehouders massaal hun obligaties dumpen. En de ECB hoeft niet in te grijpen. Dus, het optreden van de ECB als lender of last resort heeft dezelfde functie als de depositogarantieregeling.

Griekenland is de facto failliet en dat gaat misschien ook in Ierland en Portugal gebeuren als hun  rentes maar lang genoeg hoog blijven; dan slaat een liquiditeitscrisis om in een solvabiliteitscrisis.

Eerder suggereerde Sinndat de ECB stiekem al een enorme bail-out operatie op poten zet via monetaire financiering van exporttekorten in Zuid-Europese landen. Zie dit stuk. Via een tamelijk onnavolgbare redenering probeert Sinn te betogen dat de private kapitaalstromen die optreden tussen landen, omdat, bijvoorbeeld, de Grieken hun spaargeld van hun bankrekeningen halen en bij Duitse banken parkeren, feitelijk monetaire financiering is van de Griekse staatsschuld door de Duitse belastingbetaler. Gelukkig maakt Buiter de broodnodige kanttekeningen bij dit stuk.

Sinn publiceerde met zijn Ifo instituut twee weken geleden ondeugdelijke berekeningen van wat het Duitsland zou gaan kosten als er Eurobonds zouden worden geïntroduceerd. Collega Wim Boonstra, chef econoom van de Rabobank, maakt deze sommen met de grond gelijk in het FD. Het Ifo veronderstelt ten onrechte dat, wanneer Eurobonds zouden worden geïntroduceerd, de rentemarges op overheidsschulden hetzelfde zouden zijn als op het hoogtepunt van de Eurocrisis. Maar door Eurobonds verwijnt juist het liquiditeitsrisico, omdat markten niet meer in paniek hoeven te raken. Zie wederom De Grauwe. Het is daarom niet correct om de rentespreads in een situatie zonder Eurobonds te gebruiken om de subsidie van Noord  aan Zuid Europa te berekenen bij Eurobonds. (Overigens moeten die wel hoger zijn dan voor de Eurocrisis want Zuid-Europese landen hebben de facto geprofiteerd van Eurobonds gedurende de jaren 90).

In het eerder genoemde interview doet Sinn hetzelfde als Merkel: de volgende crisis bestrijden. Hij wijst Eurobonds op tekortschietende argumentatie af. Sinn heeft, net als de andere Duitsers, maar een argument: moral hazard. De Duitse Minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, zei dat de Europese gemeenschap een “inflatiegemeenschap” zou worden als Eurobonds worden ingevoerd zonder convergentie in het begrotingsbeleid.

Moral hazard is inderdaad een serieus probleem met Eurobonds en kan niet worden genegeerd. Maar moral hazard kan nooit perfect worden voorkomen. Wil je overheden verzekeren tegen liquiditeitsrisico’s door grote paniek op financiële markten, dan is het onvermijdelijke gevolg dat er wat geld weglekt omdat sommigen freeriden op de verzekering. Maar het is geen argument om helemaal geen verzekering te willen hebben.

Dat sommige mensen misbruik maken van uitkeringen is geen reden om alle uitkeringen maar af te schaffen. Wel een reden proberen te voorkomen dat mensen onterecht gebruik maken van een uitkering. Zo ook met Eurobonds.

Eurobonds moet en kun je alleen maar invoeren als enerzijds Noord-Europa zich volledig committeert aan het Europroject en Zuid-Europa structurele hervormingen in hun economieën en overheidsfinanciën doorvoert. Bij voorkeur onder toeziend oog van een onafhankelijke Europese budgettaire autoriteit die overheden op straffe van forse sancties tot de orde kan roepen. Daarnaast kun je moral hazard bij Eurobonds bestrijden door landen alleen toe te staan tot, zeg, 60 procent van het bbp te lenen via Eurobonds. Daarboven moeten die worden gefinancierd met eigen obligatieuitgiftes. Zie wederom De Grauwe.

Het probleem met maatschappelijke discussie in Duitsland, maar ook Nederland, is dat iedereen de GIIPS-landen wil straffen voor brandstichting terwijl  de brand in volle hevigheid woedt. Het is de verkeerde discussie. Natuurlijk moet je nadenken over bestrijding van moral hazard, maar dat is de volgende crisis oplossen, niet de huidige. (Het is overigens frappant dat toen de banken gered moesten worden helemaal niemand zich druk maakte over moral hazard bij bankreddingen. Als we dat drie jaar geleden wel hadden gedaan zaten we nu niet in de problemen.)

De huidige politieke strategie van de Duitsers maximaliseert de kosten voor de Duitse belastingbetaler door een categorisch njet op alle mogelijke oplossingen uit te spreken. Nederland doet wegens een chronisch gebrek aan een eigen visie op Europa vrolijk met de Duitsers mee.

De essentie van het Europrobleem is volgens mij tweeledig.

1.          Gebrek aan commitment aan Euro van de deelnemende landen. Landen willen wel de euro, maar niet als het iets gaat kosten. Dit veroorzaakt het gebrek aan geloofwaardigheid van de Euroleiders en drijft financiële markten tot waanzin. Daardoor lopen rentes op staatsobligaties op en wordt een self-fulfilling prophecy in gang gezet.

Ik noem dit het probleem van ‘Odysseus en de Sirenen’. Om dit probleem op te lossen moeten politieke leiders hun parlementariërs de oren vol met was smeren om de verlokkingen van het populisme/anti-Europa sentiment (‘de Sirenen’) te weerstaan. Regeringen moeten vervolgens zichzelf met de ‘handen aan de mast’ vastbinden met een ECB-mandaat om ongelimiteerd als lender of last resort op te treden, invoering van Euro-obligaties om Europese budgettaire politiek buiten de ECB te houden, en een Europees Monetair Fonds dat de schuldherstructurering in Griekenland en wellicht ook Portugal en Ierland gaat begeleiden. In dat geval worden de kosten geminimaliseerd en een Eurocrash voorkomen.

2.          Afwentelen van de kosten binnen Europa. Dit is een common pool probleem: doordat onze banken een impliete claim hebben op de Noord-Europese belastingbetaler is de Zuid-Europese schuldenberg net zo goed ons probleem als dat van Zuid-Europa. We hebben dus een berg schuld, opgebouwd in het verleden, maar niemand wil verantwoordelijkheid nemen om die schuld af te betalen. Noord-Europa heeft banken die omvallen als Zuid-Europa failliet gaat. Zuid-Europa zal failliet gaan als ze niet hervormen. Nu probeert Noord-Europa zijn banken uit de wind te houden door alle aanpassingslast op Zuid-Europa af te wentelen, terwijl Zuid-Europa Noord-Europa probeert te  gijzelen met een bankencrisis als ze niet zelf hervormen.

Het common pool probleem kan alleen maar worden opgelost als Noord- en Zuid-Europa tegelijkertijd oversteken: hulp uit Noord-Europa alleen in ruil voor structurele hervormingen in Zuid-Europa. Noord-Europese belastingbetalers gaan bloeden, Zuid-Europese ook. In beide gevallen maken politici zich mateloos impopulair. Maar, om een uitdrukking uit het roeien te gebruiken, voor politici geldt nu: ‘bloed is goed, pijn is fijn’. Hoe sneller ze de schuldenberg verdelen en hoe sneller ze structureel hervormen (zodat er niet direct een nieuwe schuldenberg ontstaat) hoe beter. Ingrijpende hervormingen zijn urgent en supranationaal toezicht moet sancties kunnen opleggen aan landen die zich niet aan de afspraken houden.

De Eurocrisis zou in veel mindere mate zijn opgetreden als we in Europa drie jaar geleden serieus waren begonnen met onze banken op orde te brengen. Cruciaal is dat banken niet meer too big to fail zijn, dat op grensoverschrijdend bankverkeer Europees wordt toegezien en dat we in Europees verband systeembanken redden (ook hier: burdensharing) en niet als individuele Eurolanden. Zie de rampspoed in Ierland. In dat geval zouden de obligatiehouders gewoon geknipt en geschoren kunnen worden bij een schuldherstructurering van landen die failliet zijn. Maar aangezien de politiek drie jaar lang heeft zitten treuzelen en niet heeft doorgepakt, dreigt een nieuwe bankencrisis door de blootstelling aan risico’s op obligaties in GIIPS-landen.

We zitten daarom in een gevangenendilemma. Als Noord- en Zuid-Europa op ramkoers blijven liggen en alleen hun eigenbelang najagen zijn de gevolgen niet te overzien. In dit scenario zwicht de ECB onder zware druk van de Duitsers en is niet langer bereid om lender of last resort te spelen, waardoor de rentespreads op GIIPS obligaties verder oplopen. Deze landen kunnen niet worden geholpen, omdat het noodfonds tekort schiet. Bovendien veto’en regeringen van landen als Finland, Nederland en Duitsland alle reddingsoperaties, onder zware politieke druk van populistische partijen in eigen land. Natuurlijk worden in dit scenario geen Eurobonds ingevoerd. Het gevolg is dat de GIIPS-landen weigeren nog langer te hervormen. Deze landen staan op de rand van de economische afgrond en kiezers sturen alle overheden naar huis die nóg meer willen bezuinigen, terwijl de economie alleen maar achteruit kachelt. Het gevolg is dat overheden van de GIIPS-landen failliet gaan en de banken in die landen als dominostenen omvallen aangezien burgers en bedrijven zo snel mogelijk hun spaargeld over de grens in Noord-Europa proberen te parkeren.

Er volgt dan een gestage implosie Euro. Het gevolg is een zeer diepe recessie in het hele eurogebied. Noord-Europa betaalt dan weliswaar geen directe overdrachten aan Zuid-Europa, maar moet grootschalige reddingsoperaties op touw zetten om banken overeind te houden, aangezien de nog immer sterk ondergekapitaliseerde banken in Noord-Europa deze klappen niet op kunnen vangen, met name in Frankrijk en Duitsland. Daarnaast zullen banken, verzekeraars en pensioenfondsen geen stuiver terug zien van hun leningen aan de GIIPS-landen. De ECB zal enorme verliezen leiden omdat die volzit met GIIPS-obligaties die dan niets meer waard zullen zijn. Bovendien onstaan verliezen omdat de ECB GIIPS-obligaties als gelijkwaardig onderpand heeft geaccepteerd als Noord-Europese obligaties voor kredietverlening aan Europese financiële instellingen. Het onderpand dat banken hebben gegeven aan de ECB zal dan waardeloos zijn geworden. De verliezen van de ECB komen op het bordje van alle belastingbetalers in het hele Eurogebied. In Noord-Europa en Zuid-Europa zal de werkloosheid alleen maar oplopen. De economie krimpt. De lonen dalen. De pensioenuitkeringen worden bevroren en pensioenrechten worden afgestempeld. Noord-Europa ziet zijn concurrentiepositie bovendien onderuitgaan door de sterk appreciërende Noord-Europese munt(en).

Een oplossing van een Neuro voor Noord-Europa of een Zeuro voor Zuid-Europa is geen oplossing.  In beide gevallen apprecieert de Neuromunt(en) ten opzichte van de Zeuromunt(en). Het nationaal inkomen van Zuid-Europa zal alleen maar slinken in verhouding tot de schuldenberg die ze hebben uitstaan in Noord-Europa. Daardoor wordt de kans op een volledige default alleen maar groter. Zuid-Europa zal dan nog minder terugbetalen dan nu het geval is. En onze banken komen nog steeds zwaar in de problemen. Die in Zuid-Europa vallen ook dan om. Ook dan zal Europawijde crisis het gevolg zijn.

Het lukt Europa nu niet om te coördineren op het goede evenwicht in het prisoners dilemma door allerlei politieke obstakels. Zowel het geloofwaardigheidsprobleem als het common pool probleem wordt geschraagd door economische onwetendheid en sterk populisme.

Ik was kritisch over de invoering van de euro. Volgens mij hadden we er niet aan moeten beginnen, omdat we geen minimale fiscale/budgettaire solidariteit kunnen organiseren, omdat arbeidsmarkten in Europa veel te star zijn, en omdat landen zeer gevoelig worden voor schuldcrises. Dit was algemeen bekend al voor de invoering van de Euro en staat in moderne tekstboeken over internationale financiële economie (zie bijvoorbeeld Rogoff en Obstfeld, 1996). Het is nu kiezen of delen: of je hebt een euro met een minimum aan fiscale/budgettaire solidariteit, flexibele arbeidsmarkten en een ECB die een onbeperkt mandaat heeft, of je hebt geen Euro.

Politieke elites dachten dat de politieke integratie vanzelf kwam, dat landen hun arbeidsmarkten wel zouden hervormen en dat de Europese solidariteit een gegeven was. Nu is het ook hun zware opdracht om de zaak ten goede te keren. Ze zijn deze weg ingeslagen en nu moeten ze het beste ervan zien te maken. De weg terug is zeer pijnlijk en veel te kostbaar, niet alleen economisch, maar vooral ook politiek.

Ik ben pessimistisch gestemd over het vermogen van onze regeringsleiders om de Eurocrisis goed te managen. Praktische en ad hoc bezwaren, maar vooral electorale angst voor populistische partijen, zijn thans leidend bij de belangrijkste middenpartijen. Maar deze politieke vermijdingsstrategie is self-defeating en lijkt teveel op hoe middenpartijen eerder zijn omgegaan met het migratie/integratiedebat. Iedereen weet hoe dat is afgelopen.

Meeheulen met de populisten en de Duitsers leidt tot het einde van de euro. Als de euro in ons gezicht ontploft, is het hoe dan ook gebeurd met de fragiele geloofwaardigheid van de huidige politieke elites. (Die gebrekkige politieke geloofwaardigheid is precies de reden waarom we nu in een crisis zitten.) Dan gaan Wilders, de ware Finnen en andere populisten de verkiezingen zeker winnen. En als dat gebeurt, dan moeten we niet raar opkijken dat ook dat andere jaren-30 verhaal, de opkomst van het nationalisme/fascisme, een opleving in nieuwe vorm kan krijgen in Europa. Een angstaanjagende gedachte.

Written by basjacobs

30 augustus 2011 bij 21:23

Geplaatst in Uncategorized

13 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. sound argumentaton – incomplete base results in toppling structures – in time

    Arie Stuijt

    31 augustus 2011 at 17:30

  2. Het stuk van Buiter is niet te openen. Volgens mij moet je dan ‘subscriber’ zijn.

    Wouter

    31 augustus 2011 at 21:28

    • Dank. Heb nu de PDF aan de blog gehangen. t Moet nu werken.

      Met vriendelijke groet,
      Bas Jacobs

      basjacobs

      1 september 2011 at 18:09

      • Klopt hij doet het! Sterke blog weer trouwens.

        Wouter

        1 september 2011 at 21:12

  3. Bas Jacobs schetst een angstaanjagend beeld van de euro-crises.

    Rob Nab

    31 augustus 2011 at 21:32

  4. Beste professor Jacobs,

    Is de huidige eurocrisis niet een deel van de veel bredere crisis van de Europese politieke integratie? Hierbij hoort ook de ophef rond het referendum over de grondwet. Hierbij staan vaak de politiek en de economie op gespannen voet met elkaar, zoals u ook concludeert.

    De invoering van de euro was een politieke beslissing, als een onderdeel van de politieke integratie van Europa. Maar dit werd nauwelijks door de regeringsleiders vertelt en er werden vooral economische argumenten gebruikt. Bijvoorbeeld dat door het wegvallen van transactiekosten en wisselkoersrisico’s de economieën van de landen zich veel meer zouden integreren en dat hierdoor de welvaart enorm zou toenemen in Europa. En over de mogelijke kosten van een muntunie werd niet gepraat. Achteraf gezien zijn de voordelen niet zo groot als van te voren werd gezegd en zijn er wel degelijk kosten om de muntunie instand te houden.

    Maar hierdoor zitten de politici klem, omdat ze enerzijds herkozen willen worden, maar anderzijds “hun” project willen redden. Maar als ze de euro willen redden dan zullen erg impopulair worden bij het publiek, en daarom komen ze met deze halve plannen, waardoor de financiële markten nog zenuwachtiger worden.

    Het probleem hierbij is dat het publiek steeds argwanender wordt over de Europese samenwerking, omdat het nu steeds lijkt alsof men achter de rug om politieke integratie probeert door te drukken. Dit komt doordat we nauwelijks een debat hebben gehad over wat voor soort samenwerking we willen in Europa en wat het nut is van de euro of een politiek geïntegreerd Europa. Het euroscepticisme van de laatste 10 jaar is niet veroorzaak door de populisten, maar door de regeringsleiders zelf.

    De mensen zagen heel duidelijk de voordelen van het opheffen van handelsbarrières door de EEG en de economische integratie en waren enthousiast over Europese samenwerking. Maar mensen zien niet wat het nut is van de grondwet of de euro en als regeringsleiders het toch blijven aanprijzen als de enige optie, dan worden ze argwanend en worden de populisten steeds machtiger, waardoor de economische integratie, waar wij enorm veel profijt van hebben gehad, in gevaar komt.

    Ik u vragen wat u vindt van de uitspraak van Bernard Wientjes, die zegt dat premier Rutte eurosceptici moest negeren. Mij lijkt me dat de heer Wientjes hiermee kerosine op het vuur aan het gooien is.

    Ik zal u over een paar weken in het college Fiscale Economie zien.

    Met vriendelijke groeten,

    Sem Huizer,
    Student Economie aan de EUR

    Sem Huizer

    31 augustus 2011 at 21:42

  5. Ha Bas,

    Yep, spijker-kop.

    Ik loop al tijdje met een ideetje rond waar ik nog niet helemaal over uit ben – ik zoek de welbekende adder in het gras nog – maar ik flikker ‘m hier dan toch maar neer: als één van de grote problemen de onmogelijkheid is van Zuid-Europese landen om intern te concurreren via devaluaties van munten (die immers niet meer bestaan), waarom dan niet twee muntsystemen? Eén externe, de euro, en één die gebruikt wordt voor de interne, d.w.z. handel binnen de EU-grenzen? Nu komt in euro’s nauwelijks uit de verf dat een Griek een veel lager arbeidsloon heeft.

    Natuurlijk, de Zuid-Europese economieën moeten nog steeds fors geherstructureerd worden (hoe doe je dat trouwens, als bedrijven toch wel het goedkope Azië en Oost-Europa zullen blijven verkiezen ivm arbeidslonen), maar je brengt in ieder geval weer iets van de concurrentiekracht terug voor de Zuid-Europese landen.

    Kaj Leers

    31 augustus 2011 at 21:49

  6. Meehuilen met populisten en Duitsers? Er bestaat ook nog zoiets als de fundamentele weeffouten die gemaakt zijn bij het construeren van de Europese Muntunie. Griekenland is niet in staat te concurreren en haar samenleving is disfunctioneel. De verschillen tussen noord en zuid Europa – economisch en cultureel – blijken te groot. Ook dat zien de kapitaalmarkten, maar dat zie ik in de analyse van Jacobs niet terug. Net als de onhaalbaarheid van de bezuinigingen die noodzakelijk zijn in die landen en (ondemocratisch) werden afgedwongen. De vakbonden in Portugal staan klaar om de grootste bezuinigingen van de laatste 50 jaar tegen te gaan. Die onrust zal zich vroeg of laat zonder twijfel verder over de zuidelijke landen en ook Ierland verspreiden als de lasten voor de bevolking toenemen en de economieën van die landen zich maar niet weten te herstellen. In Griekenland zelf worden al grappen gemaakt over de vermeende vorderingen die er worden gemaakt bij het bezuinigingsproces. Zo is veteraan fundmanager Stephen Jen ervan overtuigd dat de pijngrens van het gedwongen bezuinigen bij de meeste landen erg laag zal liggen. Jen is niet de enige die zich op de kapitaalmarkten beweegt die er zo over denkt.
    Het verbaast me tegelijkertijd keer op keer dat de zeer belangwekkende discussie over eurobonds en de daarmee gepaard gaande ondemocratische gang naar een federale Europese staat niet wordt gevoerd. Ook niet door de heer Jacobs die het probleem van een muntunie zonder politieke unie overigens wel duidelijk signaleert. Jacobs gokt er klaarblijkelijk op dat de nationalistische/eurofobische sentimenten in Europa niet de overhand zullen krijgen. Tsja. Als de laffe Mark Rutte meehuilen met populisten is 1 ding, nationalistische zwendelaars als Wilders onderschatten is een ander. Meneer Jacobs, haal de was uit uw ogen: het zo goed bedoelde politieke experiment van de euro is mislukt.

    Eric Smit

    31 augustus 2011 at 22:50

  7. Bolkenstein laat op dit vlak ook iets van zich horen, ditmaal in de Volkskrant. Zoals we van hem gewend zijn slechte argumentatie doormiddel van drogredeneringen. Hij is tegen Eurobonds maar haalt zijn eigen verhaal onderuit door de VS als voorbeeld te stellen, namelijk: “Ten eerste zouden Nederland en Duitsland dan fors meer moeten betalen op hun staatsleningen dan nu. Gemiddeld over de eurozone is de 10-jaars rente op staatsleningen nu 4,75 procent. In de VS 2,25 procent, dus minder dan de helft van het Europese gemiddelde. ” En wat hebben ze in de VS? Juist, een interne bond market.. Zoals we in de EMU zone ook moeten hebben. Wel met differentiatie. Zoals Guy Verhofstadt ook voorstelt, iets dat Bolkenstein voor het gemak negeert.

    Beste heer Jacobs, stuur A.U.B een reactie in naar de Volkskrant en lees deze man de les. Zie hier het opiniestuk: http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/2880161/2011/09/01/Bolkestein-Verhofstadts-bevliegingen-kunnen-wij-missen-als-kiespijn.dhtml

    katagana (@katagana)

    1 september 2011 at 13:02

  8. De grootste schuldigen aan de Euro crisis, zijn: Houdt u vast!; de ambassadeurs van Nederland in de diverse EU landen midden jaren 90. Zij moeten hebben geweten, dat hun bazen te lichtzinnig een Euroclub aan het oprichten waren.
    Eric Smit wijst op de culterele verschillen en de verschillen in economische ontwikkeling en dat zijn precies de 2 palen onder het fundament die nooit op hun sterkte zijn getoetst.
    Een voorbeeld anno 2011:
    Wie aan een Portugees vraagt waarom er bij zijn landgenoten geen wil bestaat om het beter en anders te gaan doen, krijgt een verbaasde blik terug.
    Natuurlijk de regering moet het beter gaan doen, maar de overige 10 miljoen Portugezen doen het toch prima?
    Wanneer je dan nog de moed hebt om uit te leggen, dat ieder Nederlands kind wordt opgevoed met ´je best doen´, werkt met het adagio ´Best practice´ enz , dan zal de verbaasde blik plotseling ook medelijden gaan vertonen.En bovendien in 1998 was Portugal nog een van de beste van de Euroklas. (Feit)
    Dus zuchtend accepteert de Portugees de striemende klappen van de bezuinigingen, wetend dat ook voor de 12e keer in het bestaan van de staat Portugal, het land er wel weer bovenop zal komen.
    En dan denkt Noord Europa(protestantse moralal) , dat zij (katholiek) Zuid Europa een andere moraal kan leren/opleggen?
    Klinkt mij als Rutte die zegt, dat hij in Madrid vrijdag a.s. als stierenvechter kan optreden, omdat er genoeg stieren en koeien in Nederland zijn en hij die beesten wel kent.
    De euro; als we hem nog willen, dan zullen we moeten betalen, maar wie zegt dat daarmee de zaak gered is, die jokt bewust of is uitermate lichtzinnig.

    Martin de Borst

    1 september 2011 at 16:11

  9. […] logica in) dat geen enkele schuldenaar zijn schulden kwijtgescholden mag krijgen (zie ook Bas Jacobs). Maar volgens hem kunnen de schulden simpelweg niet helemaal terug betaald worden. Het overnemen […]

  10. […] Lees verder Share this:TwitterFacebookVind ik leuk:LikeWees de eerste om post te waarderen. van → Economie Nog geen reacties […]

  11. Helder en realistisch artikel. Ik zou graag een parlementaire enquete zien naar de tekortschietende criteria waarop de euro is ingevoerd. Cultuur en macht verschillen tussen lidstaten, zijn zwaar onderschat.
    Overheden en banken zijn hardleers en blijven leven op de pof, risico, garantstellingen en krediet van belastingbetalers. In hoeverre Griekenland zal hervormen na een bailout valt te bezien:
    Banks took more risks after bailout ( by government )
    http://www.stltoday.com/business/columns/david-nicklaus/article_af37d9f4-df24-11e0-9ff4-001a4bcf6878.html

    Hugo Freutel (@sneltekenaars)

    16 september 2011 at 21:24


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: