Politieke Economie – Bas Jacobs

Breekpunt hypotheekrenteaftrek CDA lege huls

with 8 comments

In het fantastische lijsttrekkersdebat gisteravond heeft Balkenende zijn eigen breekpunt over de hypotheekrenteaftrek om zeep geholpen. Niemand lijkt het nog in de gaten te hebben, maar in een een-tweetje met Mariëlle Tweebeeke (zie filmpje) gaf Balkenende ronduit toe dat het eigenwoningforfait best verhoogd mag worden om zo de hoge inkomens meer belasting te laten betalen.

Misschien was Balkenende erg gecharmeerd van Tweebeeke of misschien dacht hij slim te zijn. Maar onbedoeld heeft Balkenende de angel gehaald uit zijn breekpunt over de hypotheekrenteaftrek.

Hoe zit dit? Fiscaal-technisch wordt het eigen huis beschouwd als een vorm van inkomen. De kosten ter verwerving van dat inkomen – de hypotheekrente – zijn aftrekbaar. Tegelijkertijd is het inkomen uit het eigen huis belast. Dit is voor de meeste huisbezitters inkomen in natura; zij hoeven geen huur te betalen omdat zij in hun eigen huis wonen. Vandaar dat de fiscus een fictieve huuropbrengst optelt bij het belastbare inkomen. Dat is maximaal 0,6 procent van de WOZ-waarde van het eigen huis.

Zolang de renteaftrek hoger is dan de bijtelling van het eigenwoningforfait hebben mensen een fiscaal voordeel. Stel iemand heeft een huis van 300.000 euro volledig gefinancierd met een hypotheekschuld van 300.000 euro. De hypotheekrente is 5 procent. De aftrek is dan 5 procent van 300.000 = 15.000 euro per jaar, terwijl de bijtelling bij het inkomen 0,55 procent van 300.000 euro = 1.650 euro per jaar. 13.350 euro mag dan worden afgetrokken van de belastingen. Afhankelijk van het belastingtarief kan het netto fiscale voordeel oplopen ruim 6900 euro bij een belastingtarief van 52 procent. 

Mensen kunnen nooit nadeel hebben van de bijtelling. Zolang de betaalde rente hoger is dan de bijtelling kunnen ze fiscaal voordeel incasseren. Maar zodra de betaalde rente kleiner wordt dan de bijtelling hoeven ze netto niets te betalen (Wet Hillen). Mensen die hun huis hebben afgelost en dus geen rente meer aftrekken, hebben dus ook geen bijtelling meer bij het inkomen.

Balkenende zegt dat hij niet wil tornen aan de renteaftrek, maar dat veranderingen in het eigenwoningforfait wél bespreekbaar zijn.

Stel nu dat we in het voorbeeld het eigenwoningforfait ophogen van 0,55 procent naar 5 procent. Dan kan 15.000 euro rente worden afgetrokken, maar de bijtelling bij het inkomen wordt dan ook 5 procent van 300.000 = 15.000 euro. Het netto fiscale voordeel is dan nihil.

Met andere woorden, we kunnen de hele fiscale subsidie op het eigen huis ook via de achterdeur weghalen door het eigenwoningforfait te verhogen, zonder dat we aan de hypotheekrenteaftrek komen!

De overheid derft momenteel zo’n 12 mrd aan belastinginkomsten uit de renteaftrek. Tegelijkertijd heeft ze 2 mrd aan inkomsten uit het eigen woningforfait. Als we nu het eigen woningforfait met een factor 6 ophogen naar 3,3 procent van de WOZ-waarde, dan krijgen we dus 12 mrd belastingopbrengst uit het eigenwoningforfait, waarmee het fiscale voordeel van de renteaftrek kan worden weggenomen. (Overigens is dit zonder veranderingen in huizenprijzen of aantallen woningen.)

Het breekpunt van Balkenende over de hypotheekrenteaftrek is daarom een lege huls als hij niet tegelijkertijd verhogingen van het eigenwoningforfait ook tot breekpunt maakt. En dat heeft hij gisteravond uitgesloten. Het is lood om oud ijzer of huiseigenaren minder renteaftrek of meer bijtelling hebben. Huiseigenaren kunnen dus niet gerust zijn dat er niets met de netto fiscale subsidie op hun huis gebeurt.

Rutte had helemaal gelijk met de misplaatste stoerheid van het CDA. Het CDA kan stiekem de subsidies op het eigen huis verlagen door het eigenwoningforfait te verhogen. Best verstandig overigens, maar dat terzijde. Het zal daarom de komende dagen wel prijsschieten worden voor zowel VVD als de linkse partijen.

Ps. Een technische uitwijding: eigenlijk zou je het eigenwoningforfait moeten ophogen naar het gemiddelde rentepercentage van de hypotheekrente om ook het gespaarde geld in het eigen huis te belasten. Dat is nu met 0,55 procent bijtelling vrijwel onbelast. Maar als je dat doet, en je houdt het eigen huis in Box-1, maak je sparen in het eigen huis minder aantrekkelijk dan geld op een spaarrekening zetten of beleggen. Dat wordt namelijk tegen een lager percentage belast in Box-3. Om ongewenste gedragseffecten te voorkomen zou het eigen huis daarom op termijn naar Box-3 moeten worden overgeheveld. Dan is de rente aftrekbaar tegen 30 procent en wordt de bijtelling voor het eigen huis zo’n 5,7 procent. Zie een eerdere blog.

Written by basjacobs

27 mei 2010 bij 01:40

Geplaatst in Uncategorized

8 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Hallo,

    Wat wel nog meespeelt is dat de komende jaren (2010-2016) het eigenwoningforfait voor de waarde boven 1 mln euro geleidelijk wordt verhoogd naar 2,35%. Hierdoor valt de eignwoning voor wat betreft de waarde boven het miljoen feitelijk in dezelfde belastingdruk als box 3 (2,35% * 52% = 1,22%). Mogelijk dat Balkenende op deze al in de wet geregelde geleidelijke verhoging doelde (VVD wil die terugdraaien) maar kan ook zijn dat hij bijvoorbeeld de miljoen zou willen verlagen dat haalde ik niet uit de uitzending.

    Evert Vos

    27 mei 2010 at 14:26

  2. Een ijzersterke uiteenzetting!

    leo

    27 mei 2010 at 14:48

  3. Ik ben het er niet mee eens. Je koopt je huis meestal met geld dat overblijft van andere belaste activiteiten, zoals werk. Dan wordt dat in huis omgezette geld nog eens belast! Bovendien, als je die huisbelasting nog kunt wegstrepen tegen de rente-aftrek, loont het zeer de moeite om de hypotheek zo lang mogelijk aan te houden. Want als je die dan eindelijk hebt afbetaald, moet je de huisbelasting dokken.

    Jur

    27 mei 2010 at 17:43

  4. Hou het duidelijk en eerlijk.

    De woningmarkt in nederland NU totaal op de schop en geen visieloos gezeur
    over procentjes. Dit om duidelijkheid te scheppen en de mensen makkelijker te laten verhuizen ( onderdeel van de arbeidsflexibiliteit).

    1 huurwaardeforfait helemaal afschaffen en dit op mindering brengen
    van de hypotheekrenteaftrek.
    2 overdrachtsbelasting helemaal afschaffen
    ( verhuisboete van netto bijna een modaal jaarsalaris)
    3 hypotheekrente aftrek voor bestaande gevallen over 20 jaar afbouwen
    4 alle vormen van huursubsidie op korte termijn ( 5 tot 10 jaar ) afbouwen.

    peter karel

    28 mei 2010 at 07:20

  5. Maar als je dat forfait verhoogt naar die 5%, wat gebeurt er dan met de woningstichtingen? Moeten die dat ook betalen nu, want op zich zijn zij huiseigenaar? (weet ik eigenlijk niet). Helemaal bijzonder als deze stichtingen er geen leningen op hebben staan, dan worden ze, zoals Jur al zegt, financieel belast zonder aftrek. Wat denk je dat er dan met de huren gebeurd?

    bas

    28 mei 2010 at 09:49

  6. […] veilig bij CDA? Mwa. https://basjacobs.wordpress.com/2010/05/27/balkenende-helpt-breekpunt-hypotheekrenteaftrek-om-zeep/ Door @ArjanDasselaar (3 minuten geleden) In: journalisten – ReageerMeer DetailsjournalistenHRA, […]

  7. Inderdaad, een heldere en sterke analyse! Keep it simple! Schaf de HRA, overdrachtsbelasting en huurwaardeforfait af en dan pas laat je de markt zijn werk doen. Het is onbegrijpelijk dat de kampioenen van de marktwerking (CDA/VVD) deze marktverstorende elementen in tact willen laten. Ook het bij-effect dat de HRA stimuleert tot het nemen van een zo hoog mogelijke hypotheek en deze vervolgens niet af te lossen gedurende de looptijd is uitermate gevaarlijk, zeker in het licht van de kredietcrisis. Het in stand houden van de overdrachtsbelasting belemmert voorts de arbeidsmobiliteit, ook een ongewenst effect!
    Uiteraard moet het fiscale stelsel geleidelijk en met beleid worden hervormd, opdat er geen ongewenste schokken plaatsvinden, zoals in Zweden.
    Ook op de huurmarkt kan wel het e.e.a. hervormd worden. Wat te denken van een huurbelasting voor huurders die relatief te goedkoop wonen? Een soort omgekeerde huursubsidie dus.
    Overigens lijkt het er op dat dit Balkenende-breekpunt één van zijn laatste acties als politicus is geweest. Een wanhoopspoging van een kat in het nauw? Het lijkt er op!

    Paul Blok

    11 juni 2010 at 09:22

  8. […] Voor de VVD en het CDA is het nu van belang te tamboureren op de “handen af van de hypotheekrente” trommel, maar als het op regeren aankomt zullen er op zodanige wijze meer restricties aan gelegd worden, dat de partijen altijd kunnen zeggen; “maar de aftrek bestaat nog…., bij mij is die veilig….”, zie ook Bas Jacobs. […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: