Politieke Economie – Bas Jacobs

Griekenland, Odysseus en de Sirenen

leave a comment »

Ik kan al een tijdje niet aanzien wat er met Griekenland gebeurt en de rol die Europa daarin speelt. De financiële markten vertrouwen niet langer dat Griekenland zijn staatschuld zal afbetalen. De rente op tweejarige Griekse staatsobligaties is met 10 procent inmiddels zo hoog geworden dat het een kwestie van tijd is dat Griekenland zal verzaken. Griekenland heeft daarom eindelijk bij IMF aangeklopt. Ook Europa zegt de Grieken dan tegemoet te komen met goedkope leningen.

De kern van het Griekse probleem laat zich het mooiste beschrijven met het verhaal van Homerus over Odysseus en de Sirenen. De Sirenen waren halfgodinnen, half vogel en half mens. De Sirenen waren beeldschoon en konden prachtig zingen. De Sirenen woonden op een eiland. Iedereen die was gezwicht voor de verlokkingen van de Sirenen keerde nooit meer levend van het eiland terug. Odysseus wist welk noodlot hem zou treffen als hij langs het eiland zou varen. Als de bemanning van zijn schip de gezangen van de Sirenen zou horen, zou ze zich niet kunnen weerhouden, de boot op de klippen laten lopen en schipbreuk lijden. Odysseus liet daarom de oren van zijn mannen vol smeren met bijenwas zodat ze de Sirenen niet zouden horen. Odysseus liet zichzelf aan de mast vastbinden om pas weer losgemaakt te worden als ze de Sirenen voorbij waren gevaren, terwijl hij vol van verlangen had geluisterd en vergeefs had gesmeekt om zijn handen los te maken.

De bemanning van de boot zijn de Griekse politici. De Griekse bevolking zijn de Sirenen. De politici bezwijken voor de verlokkingen van de Sirenen. De bevolking accepteert niet dat het land op de rand van het bankroet verkeert. Ze protesteren tegen de regering omdat ze niets willen inleveren van hun pensioenen of uitkeringen, de ambtenaren willen geen salaris inleveren en de bevolking wil (nog steeds) niet echt hogere belastingen betalen. Ze steken hun hoofd in het zand en geven de schuld aan corrupte politici, die ze zelf hebben gekozen. Ook wordt de zwarte piet naar de bankiers gespeeld. Natuurlijk treffen die ook blaam, maar de problemen in de Griekse overheidsfinanciën waren er allang, ook voordat de financiële crisis losbarstte.

De bevolking ‘verlokt’ de Griekse politici om te blijven lenen, alleen moeten ze daarvoor steeds hogere tarieven betalen. Uiteindelijk wordt die schuldenlast zo hoog dat uiteindelijk de Griekse economie op de rotsen loopt.

Papandreou, de Griekse president, zou de Odysseus van het verhaal moeten zijn. Alleen lukt het nog niet om zijn handen aan de mast te binden en zijn volksvertegenwoordigers de oren vol met was te stoppen. De financiële markten geloven nog steeds niet dat zijn begrotingsvoorstellen voldoende zijn, dus schroeven ze de rente verder op. Alleen met ingrijpende hervormingen van de overheidsfinanciën kan de Griekse economie langs de rand van de afgrond worden geloodst.

Europa snapt kennelijk nog steeds niet de essentie van het Griekse probleem. Europa bazelde bij monde van Angela Merkel dat ze een ‘collectieve verwantwoordelijkheid’ voor Griekenland voelde. Maar ze hadden de Grieken alleen kunnen helpen door Papandreou met zijn handen aan de mast te binden. Met andere woorden: ze hadden alleen pas met steun over de brug mogen komen nadat de Grieken pijnlijke hervormingen in gang zouden hebben gezet. Andermaal is aangetoond dat Europa geloofwaardigheid ontbeert om streng op te treden als dat moet.

Het Groei- en Stabiliteitspact is inmiddels een dode letter; vele landen hebben de regels voor begrotingstekort en staatsschuld ongesanctioneerd overtreden. Financiële markten hebben daarom nooit geloofd dat Europa nu opeens streng durft te zijn tegen Griekenland.

Europa had de Grieken daarom direct naar het IMF moeten sturen, ook al wilde Papandreou dat zelf niet. Maar dat is niet gebeurd uit misplaatste Europese trots. Met volstrekt opzichtige bezweringsformules heeft Europa de onrust op de financiële markten proberen te bezweren. Het tegenovergestelde lijkt inmiddels bereikt.

Griekenland heeft nu in arren moede eindelijk moeten aankloppen bij het IMF. Het IMF kan Griekenland helpen om de handen aan de mast te binden door harde voorwaarden aan leningen te verbinden. Het IMF heeft in dat opzicht meer geloofwaardigheid dan Europa.

Laten we hopen dat de Griekse bevolking tot bedaren komt en in gaat zien dat alleen met een harde sanering van de overheidsfinanciën Griekenland een economische ramp bespaard kan worden. En misschien is het goed dat Europa zich wegens een beschamende overdosis aan politiek onvermogen zich maar een tijdje niet actief met de Grieken bemoeit. Laat het over de brug komen met krediet voor Griekenland als het IMF dat nodig vindt, maar voor de rest z’n mond houden. Dus ook geen nationale stemmingen over steun aan Griekenland of niet. Dan begint het hele gezeur weer van voren af aan.

Written by basjacobs

24 april 2010 bij 11:58

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: