Politieke Economie – Bas Jacobs

Taco van der Hoek en maatschappelijke verwarring over bezuinigingen

with one comment

Er staat vandaag een mooi interview met Taco van der Hoek in het Financieele Dagblad. Hoewel ik lang niet met alles onderschrijf, ben ik het met de kern van zijn betoog eens. De gevolgen van de crisis zijn bepaald niet verwaarloosbaar maar lijken beperkter dan we tot nu toe dachten. Maar de gevolgen van de vergrijzing zijn veel groter door de gestegen levensverwachting. Die zaken worden nu verward in het maatschappelijke debat. Dit komt ook door ongelukkige adviezen van de Studiegroep Begrotingsruimte en de Nederlandsche Bank. Zij bepleitten de komende 4 jaar toch minstens een miljard of 20 te bezuinigen.

De opdracht voor de overheidsfinanciën is dat de komende regeerperiode niet in paniek 20 mrd of meer bezuinigd moet worden vanwege de crisis. Waarom zwaar reageren op iets dat toch maar beperkte effecten heeft? De overheid moet juist langetermijnhervormingen doorvoeren vanwege de vergrijzing. Daar mag de overheid best de tijd voor nemen, maar burgers moeten wel helderheid hebben over wat ze te wachten staat. Met andere woorden: dat het begrotingstekort niet volledig in de komende regeerperiode hoeft te worden weggewerkt is geen excuus om de overheidsfinanciën niet houdbaar te maken.

Een gerelateerde verwarring in het maatschappelijke debat is dat geen goed onderscheid wordt gemaakt tussen het begrotingsstekort en het houdbaarheidstekort. Dit zijn twee volledig verschillende begrippen maar worden wijd en zijd door elkaar gehaald. Het begrotingstekort gaat over het verschil tussen uitgaven en inkomsten in 1 jaar. Het houdbaarheidstekort is gelijk aan, niet schrikken, de annuïteit van de verdisconteerde waarde van het verschil van alle toekomstige uitgaven en inkomsten. Of, simpeler gezegd, het houdbaarheidstekort is het bedrag dat jaarlijks extra nodig is om alle huidige en toekomstige uitgaven te kunnen betalen zonder de belastingen te verhogen.

Nu kun je een houdbaarheidstekort van 29 mrd natuurlijk in een kabinetsperiode wegwerken door 29 mrd te bezuinigen tot aan 2015. Maar dit kan ook door langetermijnmaatregelen die aantellen na 2015. Denk dan aan de stijging van de AOW-leeftijd of fiscalisering van de AOW of hervormingen in de woningmarkt (hypotheekrenteaftrek en huurbeleid). Immers, het houdbaarheidstekort gaat over het verschil tussen inkomsten en uitgaven niet alleen dit jaar, maar ook voor alle jaren daarna.

Voor geïnteresseerden in deze materie, zie ook: Jacobs, Bas (2009), “Politieke Economie en Methodologie van Vergrijzingssommen”, Tijdschrift voor Openbare Financiën, 41, (4), 199-218.

Written by basjacobs

7 april 2010 bij 08:17

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Deze blog is een enorme bijdrage aan het debat! Misschien is het ook interessant om eens wat te schrijven over het toptarief en de stijging van de energiekosten van bedrijven als er geen maatregelen worden genomen op het gebied van duurzaamheid.

    Wouter Leenders

    8 april 2010 at 20:21


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: