Politieke Economie – Bas Jacobs

D66 doet het anders en beter

leave a comment »

D66 publiceerde vrijdag hun verkiezingsprogramma. Een voor verkiezingsprogramma’s behoorlijk solide onderbouwing laat precies zien wat D66 wil doen en waar de zwakke plekken zitten. Daardoor is een inhoudelijke discussie mogelijk over de door hun voorgestelde plannen.

D66 brengt in twee perioden de overheidsfinanciën op orde met 15 miljard aan bezuinigingen tot aan 2015 en ze werken het hele houdbaarheidstekort weg met maatregelen na 2015. D66 wil net als Groenlinks het houdbaarheidsprobleem in de overheidsfinanciën gedurende de komende kabinetsperiode wegwerken. Het getuigt van politieke moed om de problemen op te lossen en de kiezer te confronteren met pijnlijke keuzes. Het getuigt van groot respect voor de kiezer om openheid van zaken te geven. D66 verdient daarvoor een grote pluim.

Ik vind de bezuiniging van 15 mrd in de komende regeerperiode iets te veel van het goede, maar met een beetje meer temporiseren zal D66 ook het houdbaarheidsprobleem kunnen wegwerken zonder al te hard de economie af te knijpen.  

De plannen van D66 raken wat mij betreft aan de kern van de problemen waar Nederland mee kampt: tweedeling tussen insiders-outsiders in arbeids- en huizenmarkten, toenemende verschillen tussen hoog- en laaggeschoolden en oplopende spanningen tussen de generaties vanwege de vergrijzing en milieu- en klimaatproblemen.

D66 adresseert de toenemende tweedeling op de arbeidsmarkt tussen  hoog- en laaggeschoolden met bijvoorbeeld intensiveringen van onderwijsinvesteringen, beperken van schooluitval, en voorschoolse interventies met name voor kinderen met achterstanden.  Daarnaast worden hogere private bijdragen in het hoger onderwijs gevraagd via een sociaal leenstelsel en die bijdragen vloeien terug in het onderwijs; zo worden publieke middelen meer op het lager en middelbaar onderwijs gericht. 

De arbeidsmarkt wordt opengebroken en insider-outsiderproblemen worden verminderd via verkorting van de maximale WW-duur en versoepeling van het ontslagrecht, lagere belastingen voor de minst verdienenden, afschaffing van de aanrechtsubsidie, beperking van de toegang tot de Wajong en het stopzetten van niet-effectieve reïntegratietrajecten. Daarnaast neemt de AOW-leeftijd versneld toe en deze wordt gekoppeld aan de levensverwachting.

D66 reanimeert de vastgelopen woningmarkt met zowel forse beperkingen van de subsidies op het eigen huis als de aanpak van scheefwonen bij de huren via een inkomenstoets en huurprijsliberalisaties. De laagste inkomens worden ontzien via de huurtoeslag.

Daarnaast probeert D66 de publiek gefinancierde zorgkosten te beperken via de scheiding van wonen en zorg in de AWBZ en inkomensafhankelijke verhoging van de eigen bijdragen.

D66 stimuleert via hogere milieu- en ecotaksen milieubewust gedrag. Er komt een vleesheffing (‘kiloknallertaks’). Daarnaast wil D66 een kilometerheffing, hoge heffingen op energievretende auto’s, minder lage energieprijzen voor bijvoorbeeld de glastuinbouw en fiscale stimulansen voor de ontwikkeling van duurzame energie.

Dankzij het heldere verkiezingsprogramma is het ook mogelijk om kritiek te hebben op onderdelen. Het is jammer dat D66 de subsidies op de pensioenopbouw ongemoeid laat en de AOW niet versneld fiscaliseert. De gestage overheveling van het eigen huis naar Box-3 kan wat mij betreft wat minder omslachtig en ik denk dat hierbij (nog) meer opbrengsten te realiseren zijn dan de 6 mrd die D66 nu in de boeken schrijft. Daarnaast wordt helaas niets gezegd over de erfenisbelasting, die wat mij betreft omhoog kan.

D66 geeft ook geld uit aan scholing van oudere werknemers. Echter, als die scholing niet bij bedrijven maar bij de overheid gebeurt, dan is dit niet goed besteed geld. Beter is om oudere werknemers te ondersteunen met loonkostensubsidies die op termijn worden uitgefaseerd, zie ook een artikel van mij met James Heckman.

D66 boekt ook nogal wat fried air in bij de bezuinigingen op het overheidsapparaat: de befaamde efficiëntiekortingen. Ook wordt weer niet hard onderbouwd hoe de bezuinigingen op het overheidsapparaat worden vormgegeven. Ik mag hopen dat het Centraal Planbureau die er bij zowel D66 als alle andere partijen uitschrapt. Dat geldt ook voor de ingeboekte bezuiniging van 1 mrd op de EU-afdrachten en 600 mln op allerlei subsidies.

Ook lijkt D66 de hogere bijdragen bij de gezondheidszorg dubbel te tellen: er zitten al voor 4 mrd hogere bijdragen bij de zorg ingebakken in de MLT-raming van het CPB. Hoe D66 de eigen bijdragen op maximaal 400 euro per persoon wil houden, is mij niet duidelijk.

Tot slot is mij niet duidelijk hoe de inkomenseffecten van het programma zullen uitpakken. Het D66 programma heeft her en der denivellerende elementen, zoals bij de ingrepen in de huur- en arbeidsmarkt. Ik hoop dat de laagstbetaalden voldoende worden gecompenseerd met lagere belastingen op arbeid en huurtoeslag. De CPB-doorrekeningen later zullen meer uitsluitsel kunnen geven.

Het D66-programma is een verademing in vergelijking met het mistgordijn van het CDA, zie mijn eerdere blog.  D66 is eerlijk, open en transparant naar de kiezers. Het is een coherent verhaal dat getuigt van politieke moed om de kiezers pijnlijke keuzes voor te leggen. Zo hoort het te gaan in een democratie.

Written by basjacobs

4 april 2010 bij 13:50

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: