Politieke Economie – Bas Jacobs

Studiegroep Begrotingsruimte is de kluts kwijt

with one comment

De Studiegroep Begrotingsruimte publiceerde vandaag haar begrotingsadvies. Dat advies viel volkomen in het water door de groslijstjes die de ambtenaren vandaag ook hebben gepresenteerd.

De Studiegroep Begrotingsruimte is een club hoge ambtenaren gespecialiseerd in het begrotingsbeleid. Bij iedere regeerperiode geeft de Studiegroep advies over welk begrotingsbeleid gevoerd moet worden. Zie voor een beschrijving, het laatste en alle eerdere rapporten de website van het Ministerie van Financien. De komende regeerperiode is natuurlijk interessant gezien de grote problemen in de overheidsfinanciën.

Het uiteindelijke advies komt erop neer dat de overheid de komende regeerperiode al zo’n 18 mrd moet bezuinigen en op structureel begrotingsevenwicht moet eindigen in 2015. Daarnaast zou de overheid voor zo’n 10 mrd aan houdbaarheidsmaatregelen moeten treffen na 2015. Dan komt het houdbaarheidstekort op nul uit. 

Vogeltjes uit diverse ministeries fluisteren me in het oor dat de Studiegroep dit jaar een beetje de kluts kwijt is. Een deel van de ambtenaren wilde namelijk al de komende regeerperiode zo’n 29 mrd euro bezuinigen. Dat is echt te gortig op een economie die net herstellende is van een economische crisis; een recept voor economische rampspoed. Het andere deel van de ambtenaren zegt met een miljard of 10 wel aan de top te zitten. (Pin me niet vast op de exacte bedragen.) Die laatste bezuiniging kan wel eens het hoogst haalbare gedurende de komende regeerperiode zijn. Meer bezuinigen kan het economische herstel zo schaden dat er uiteindelijk minder geld in de kas van de overheid stroomt in plaats van meer.

Er lijkt in de allerbeste poldertraditie te zijn aangestuurd op een begrotingsadvies met bezuinigingen van 18 miljard tot aan 2015. Niet op basis van diepgravende analyse. Nee, gewoon ergens tussen 10 en 29 miljard in. De resterende 11 miljard moest blijkbaar via houdbaarheidsmaatregelen na 2015 worden opgevangen.

De Studiegroep Begrotingsruimte is bovendien een beetje inconsistent. Ze betogen dat de crisis maar beperkte langetermijneffecten heeft op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, terwijl de vergrijzing veel zwaarder is gaan aantellen. Als dit inderdaad zo is, dan is het onlogisch om in de volgende kabinetsperiode heel hard de broekriem aan te halen.

Ik zou het precies omgekeerde hebben gedaan als de Studiegroep: heel veel structurele hervormingen op de lange termijn (min zo’n 20 mrd) en dan een beperkte bezuinigingsdoelstelling voor de komende periode (max zo’n 10 mrd). Dan versterk je wel de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zonder het economische herstel al te zeer in de knop te breken.

Het advies van de Studiegroep rust op het argument dat alleen bezuinigingen op korte termijn de financiële markten kunnen overtuigen dat de staatsschuld onder controle blijft, waardoor geen schuldspiralen ontstaan. Maar alleen het politieke commitment aan ingrijpende maatregelen bepaalt of financiële markten gerust worden gesteld. Als politieke partijen zich committeren aan langetermijnhervormingen blijft ook de schuld onder controle. Maar kennelijk is de Studiegroep Begrotingsruimte ervan overtuigd dat politieke partijen alleen door keiharde kortetermijndoelstellingen gedisciplineerd kunnen worden.

Ik heb één uitstekend voorstel gezien: dat de overheid voortaan duidelijke spelregels moet hanteren voor het verstrekken van overheidsgaranties. Die zijn, zo hebben we geleerd van de crisis, niet gratis.

Verder wordt ook het inmiddels morsdode Stabiliteits- en Groeipact (SGP) door de Studiegroep heilig verklaard. Voortdurend wordt verwezen naar de normen van het SGP om de tekortdoelstellingen te onderbouwen; een brevet van intellectueel onvermogen. Alsof die SGP-normen op serieuze economische analyse stoelen, laat staan dat ze in de huidige economische situatie toepasbaar zijn.

Tot slot wil de Studiegroep in een soort misplaatste dadendrang allerlei maatregelen nemen die alleen maar tot een procyclisch begrotingsbeleid in de volgende regeerperiode kunnen leiden: eerst-zuur-dan-zoet begroten (‘frontloading’), actief sturen op het begrotingssaldo, en het terugzetten van conjunctuurgevoelige mee- of tegenvallers onder het uitgavenplafond (werkloosheidsuitkeringen, renteuitgaven en ruilvoeteffecten).

Het advies is teveel ‘penny wise and pound foolish’.

Written by basjacobs

2 april 2010 bij 00:17

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. […] Tot slot wordt gedaan alsof 18 miljard saldoverbetering inmiddels een heilig getal is geworden waaraan een bijkans mythische betekenis moet worden toegekend. De Studiegroep Begrotingsruimte adviseerde eerder om 18 miljard aan saldoverbetering te organiseren. Daar is best kritiek op mogelijk, zie mijn eerdere blog. […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: