Politieke Economie – Bas Jacobs

CDA verkiezingsprogramma: drijfzand

with one comment

De persconferentie het CDA verkiezingsprogramma was een journalistiek pijnlijke vertoning. Het CDA wil een harde bezuinigingsoperatie van meer dan 20 mrd euro inzetten om in 2015 begrotingsevenwicht te realiseren. De eerste vraag is of de economie hierdoor niet kapot wordt bezuinigd; het economisch herstel is nog zeer broos. De tweede vraag is hoe het CDA dit ooit voor elkaar zal krijgen en waar die meer dan 20 mrd vandaan komen. En de derde vraag is wie hiervoor zullen opdraaien.

Maar helaas. Geen journalist vroeg hoeveel de economische groei afneemt en of de economie misschien niet gaat krimpen door deze bezuiniging. Ook werd er niet doorgevraagd hoe het CDA aan meer dan 20 mrd aan bezuinigingen komt. (Eentje probeerde het aarzelend en werd direct met een kluitje in het riet gestuurd.) En geen journalist vroeg hoeveel de ambtenaren zullen inleveren aan salaris (hun salarissen gaan omlaag), hoeveel ambtenaren worden ontslagen (door de bezuinigingen bij de overheid), hoe zwaar de uitkeringsgerechtigden erop achteruit gaan (door ingrepen in sociale zekerheid), hoe zwaar wordt bezuinigd op de zorg en met welke ingrepen dat dan gepaard gaat. Overigens kunnen deze maatregelen best te verdedigen zijn, maar daar gaat het mij nu niet om. De publieke zaak is dat duidelijk wordt gemaakt waar het CDA staat en welke economische en maatschappelijke consequenties het programma van het CDA heeft.

Vragen die wel werden gesteld: ‘hoeveel ministeries verdwijnen er?’, ‘waarom doet u niets met de hypotheekrenteaftrek?’, ‘waarom noemt u niet het ministerie van LNV bij de bezuinigingen?’, ‘wat wil  het CDA met de kilometerheffing?’, ‘hoeveel zetels levert het programma op?’.

Balkenende was slim genoeg door nauwelijks iets te zeggen over de zorg, daar worden door het CDA forse ingrepen gedaan. Daarnaast jokte Balkenende een beetje over de hypotheekrenteaftrek. Hij beweerde, net als Mark Rutte steeds doet, dat de hypotheekrenteaftrek de bezitsvorming stimuleert. Maar dat doet het nauwelijks. De huizenmarkt zit potdicht. Stimuleren van de vraag leidt voornamelijk tot hogere huizenprijzen, juist niet tot meer eigen huisbezit.

Als je het conceptverkiezingsprogramma van het CDA doorleest, zak je steeds verder weg in financiële drassigheid. Een financiële bijsluiter ontbreekt en het CDA verstopt zich achter de Heroverwegingscommissies. In een eerder rapport van het wetenschappelijk bureau hebben ze al een schot voor de boeg gegeven van allerlei zaken die nu terugkomen in het verkiezingsprogramma. Ook dat rapport was voor een deel op drijfzand gebouwd. Ik schat dat ongeveer de helft van de ingeboekte verbetering in de houdbaarheid van de overheidsfinanciën boterzacht is. En ik kom er maar niet achter hoe het CDA denkt 20 mrd te gaan bezuinigen.

Het CDA wil een kleine 10 mrd bezuinigen op het ambtenarenapparaat, maar legt nauwelijks uit hoe.  ‘Het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA wil in een tweetal rapporten specifiek hier aandacht aan besteden’ schrijven ze in het eerdere rapport. Natuurlijk komen we in het verkiezingsprogramma niet-onderbouwde efficiency-kortingen tegen op het openbaar bestuur. Ook worden lagere stijgingen van de ambtenarensalarissen en uitkeringen aangekondigd. Dat zal natuurlijk wel helpen om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen. Dat lijkt me terecht, aangezien de ambtenarensalarissen en uitkeringen ondanks de crisis altijd sneller stegen dan de inflatie. Maar deze maatregel biedt alleen tijdelijk soulaas. Op lange termijn moeten de salarissen bij de overheid, de zorg en het onderwijs de loonstijging in de marktsector volgen om te voorkomen dat niemand meer ambtenaar, leraar of verpleegkundige wil worden.

Het CDA denkt o.a. met fors hogere eigen bijdragen en ‘marktwerking’ de groei van de zorguitgaven te beheersen. De grote vraag is hoe een omslag van aanbod- naar vraagsturing zal helpen om de zoruitgaven onder controle te krijgen. Ik ben daar zeer sceptisch over. De zorgvraag is bijkans onverzadigbaar. Overigens is de zorgparagraaf het best uitgewerkte deel van het CDA programma, ook al staan er dingen in waar niet iedereen het mee eens hoeft te zijn zoals hogere eigen bijdragen, scheiding van zorg en wonen in de AWBZ en meer marktwerking in de zorg. 

Daarnaast zegt het CDA met onderwijs- en technologiebeleid een half procent hogere economische groei per jaar te realiseren door ‘productiviteitsstijging’. Dit is wishful thinking; overheden kunnen niet direct de productiviteitsgroei van bovenop aansturen. Maar zelfs als het al zou lukken om de groei te laten toenemen en zo’n 6 mrd structureel vrij te spelen bij de overheiduitgaven, dan kan dat niet worden gerealiseerd zonder de ambtenarensalarissen en uitkeringen uiteindelijk te ontkoppelen van de groei. Zie mijn eerdere opmerking hierover.

De structurele hervormingen die het CDA voorstaat, zijn de verhoging van de pensioenleeftijd, hervorming van de WW en ontslagrecht conform voorstellen van de cie. Bakker en een aantal zorgmaatregelen. Op zich te verdedigen. Maar het is naar mijn inschatting onvoldoende om zicht te bieden op houdbare overheidsfinanciën. Ook interessant is waar het CDA tegen is: geen ingrepen hypotheekrenteaftrek, geen sociaal leenstelsel hoger onderwijs, geen beperking subsidies pensioenopbouw, geen lastenverhoging, …. Met al deze ‘njets’ maakt het CDA zich als toekomstige coalitiepartner onmogelijk, tenzij het gaat ‘draaien’.

Bij de komende verkiezingen moeten kiezers volstrekte duidelijkheid krijgen over wat hun de komende jaren boven het hoofd hangt. De problemen zijn groot en kiezers hebben het recht te weten waar politieke partijen voor staan. Maar het CDA draait kiezers een rad voor ogen dat ze de overheidsfinanciën op orde brengen: veel stoere taal over financiële degelijkheid, maar geen deugdelijke onderbouwing van de plannen.  Het CDA verkiezingsprogramma is het optrekken van een politiek rookgordijn. Het is het soort politiek waar ik – en ik denk met mij heel veel kiezers – zo langzamerhand tabak van heb.

Written by basjacobs

29 maart 2010 bij 16:42

Eén reactie

Subscribe to comments with RSS.

  1. Goed artikel: het ontbreekt al jaren aan visie.
    Het programma is daarnaast erg op de achterban gericht, de rijke gezinnen. Geen beperking hypotheekrente, kinderbijslag inkomensafh maken.

    Marnix

    4 mei 2010 at 16:39


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: